Rexhep Qosja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Shko te: navigacion, kërko
Rexhep Qosja
Dëshmitar në kohë historike 1966-1974 - Ditar I.JPG

Akademik
Ditëlindja: 1936
Vendlindja: Vuthaj, Mali i Zi
Pseudonim(e): Qosja
Nënshtetësia: Shqiptar
Web-faqja: http://www.rexhepqosja.com/

Rexhep Qosja ka lindur më 25 qershor 1936Vuthaj te Kelmendit, Malit të Zi, është akademik shqipatarë.[1]

Edukimi[redakto | redakto tekstin burimor]

Katër klasat e para të fillores i kreu në Vuthaj, kurse gjysmëmaturën në Guci.Shkollën normale e mbaroi në Prishtinë. Më 1964 diplomoi në degën Gjuhë-letërsi të Universitetit të Prishtinës. Studimet pasuniversitare i kreu në Universitetin e Beogradit, Beograd ku në vitin 1971 mori titullin "Doktor i shkencave filologjike" me temën "Asdreni-jeta dhe veprat". Ishte punonjës shkencor në Institutin Albanologjik të Universitetit të Prishtinës dhe drejtor i këtij Instituti prej vitit 1972 deri më 1981.[2]

Është autor i mbi tridhjetë librave me studime për letërsinë dhe kritikë letrare, prozë artistike, tregime, romane dhe drama, publicistikë e shkrime polemike Ka botuar recensione, vështrime, artikuj, sprova, trajtesa e studime në revista shkencore e letrare, duke trajtuar në to çështje të veçanta të letërsisë shqipe dhe të krijimtarisë letrare në përgjithësi. Disa punime dhe vepra të tij janë përkthyer në gjuhë të tjera.

Për krijimtarinë shkencore e letrare është çmuar me: Shpërblimin e qytetit të Prishtinës, më 1968; me Shpërblimin Krahinor të Dhjetorit më 1969; me dy shpërblime të SHSH të Kosovës, më 1972 dhe 1974 dhe me Shpërblimin e RS të Serbisë - 7 Korriku, më 1975, me Çmimin “Pjetër Bogdani”, 2010 për romanin “Bijt e askujt”, Gjilani Çmimin letrar- Beqir Musliu, më 22 Qershor 2012 ia dorëzoi akademikut Rexhep Qosja [2] etj. Është marrë edhe me veprimtari politike; në periudhën 1998-2000 drejtoi një parti politike në Kosovë. Në vitin 2000 kryetari i Republikës së Shqipërisë i dha çmimin “Nderi i Kombit”. Qosja është anëtarë i rregullt i ASHA të Kosovës..[3]

BIBLIOGRAFIA E BOTIMEVE[redakto | redakto tekstin burimor]

Rexhep Qosja : Realiteti i shpërfillur
Rexhep Qosja : Mite të zhveshura (Dramë)

Tituj të veprave[redakto | redakto tekstin burimor]

Çështja shqiptare: historia dhe politika Autori: Rexhep Qosja. Botuesi: Toena. Viti i botimit: 1998. Faqet e librit 364. ISBN 99927-1-068-3
Në vitin 2010 Instituti Albanologjik i Prishtinës botoi kompletin e veprave në 29 vëllime, i cili në pesë cikle përmban këto vepra:
  • I. Veprat historiko-letrare:
  • 1. Vazhdimësi, 2. Panteoni i rralluar, 3.Asdreni – jeta dhe vepra, 4. Prej letërsisë romantike deri te letërsia moderne, 5. Anatomia e kulturës, 6. Nocione të reja albanologjike, 7. Historia e letërsisë shqipe - Romantizmi 1, Historia e letërsisë shqipe – Romantizmi 2, Historia e letërsisë shqipe – Romantizmi 3, 8. Porosia e madhe, 9. Tri mënyra të shkrimit shqip, 10. Semantika e ndryshimeve historiko-letrare.
  • II. Veprat letrare:
  • 11. Antologjia e lirikës shqipe, 12. I ringjalluri i penduar, 13. Mite të zhveshura, 14. Vdekja më vjen prej syve të tillë, 15. Një dashuri dhe shtatë faje, 16. Nata është dita jonë, 17. Bijtë e askujt 1, Bijtë e askujt 2.
  • III. Veprat historike dhe historiko-dokumentare:
  • 18. Çështja shqiptare – historia dhe politika, 19. Programet serbe për shpërnguljen e shqiptarëve, 20. Paqja e përgjakshme, 21. Tronditja e shekullit 1, Tronditja e shekullit 2, 22. Rilindja e dytë.
  • IV. Veprat publicistike:
  • 23. Populli i ndaluar, 24. Strategjia e bashkimit shqiptar, 25. Ligjërime paravajtëse, 26. Fjalor demokratik, 27. Demokracia e shpërdorur, 28. Intelektualët, etika dhe politika.
  • V. Veprat polemike:
  • 29. Morfologjia e një fushate, Ideologjia e shpërbërjes, Realiteti i shpërfillur, Të vërtetat e vonuara .

Vepra të përkthyera në gjuhë të tjera[redakto | redakto tekstin burimor]

Rexhep Qosja : Vdekja më vjen prej syve të tillë (roman) 1972
  • Živa sfinga, Jedinstvo, Priština, 1976.
  • Rexhep Qosja : ''Dëshmitar në kohë historike 1966-1974 - Ditar I''
    Smrt vreba iz očiju, Narodna knjiga, Beograd, 1976.
  • Književnost i kritika, Prosveta, Beograd, Jedinstvo, Priština, 1979.
  • Smrt preži v očeg, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1979.
  • Smrta mi ide ot takiva oči , Hristo Danov, Plovdiv, 1982.
  • Beselam pse më flijojnë (arabisht), Kuvajt, 1983.
  • La mort me vient de ces yeux là, Gallimard, Paris, 1994.
  • La question Alabanaise, Fayard, Paris, 1995.
  • In solchen Augen lieg der Tod, Hayman Verlag, Innsbruck, 1995.
  • Die ogen en de dood, Van Genep, Amsterdam, 1996.

Raporti me të tjerët[redakto | redakto tekstin burimor]

Rexhep Qosja pas polemikave të përfshira në librin Morfologjia e një fushate - (1980) edhe botimit të librit nga Ismail Kadare në vitin 2006 Identiteti europian i shqiptarëve - sprovë" ishte një ringjallje e një polemike në mes të Qosjes dhe Kadares. Kështu, ndërsa Kadare e vlerëson identitetin shqiptar si perëndimor, Qosja në librin e tij të quajtur Realiteti i shpërfillur, e vlerëson atë si një përzierje të identitetit perëndimor dhe lindor, të krishterë dhe mysliman

Ag Apolloni(Nga libri "Parabola postmoderne", 2010): Rexhep Qosja (1936) si studiues i letërsisë, që i njeh të gjitha metodat letrare që janë aplikuar në letërsinë shqipe dhe, i cili, sipas Sabri Hamitit, ka meritën për përmbysjen e metodës së realizmit socialist në letërsinë shqipe,[5] 1) ndërsa, sipas Ibrahim Rugovës, ai "shpesh ka zgjidhur probleme vitale në letërsi", 2) - aplikon metodën integrale në studimet dhe në romanet e tij, të cilat, në raport me prozën shqipe, duhen parë si një paradigmë, që nuk i ngjajnë askujt.[6] Për praktikën e parë postmoderne në letërsinë shqipe flet edhe një shkrim i Ali Aliut, i cili qysh në vitin 1974 e vlerësonte prozën e Rexhep Qosjes si "një fenomen të ri dhe në vete", duke shtuar se ajo bën "trajtimin më të thellë dhe më kompleks deri më sot në prozën tonë".[7] 3) Sipas këtij kritiku, Rexhep Qosja me romanin e tij të parë ishte bërë i pari i letërsisë shqipe. Aliu e kishte hetuar edhe poetikën e kombinimit, 4) por pa mundur ta tipologjizojë. "Vdekja më vjen prej syve të tillë", duke qenë një model i ri i shkrimit letrar shqip, është mirëpritur edhe nga komuniteti artistik frëng. “Ky libër na ra nga qielli si një meteor. Një objekt letrar jo i zakonshëm”,[8] 5) shkruan gazeta "Le Monde", kurse në "Le Journal de Seine et Loire" thuhet se Rexhep Qosja është një shkrimtar i jashtëzakonshëm, kurse romani i tij – një kryevepër.[9] 6)Ndërsa Ismail Kadare shkruan: “Rexhep Qosja është shkrimtari më i madh ndër shqiptarët që jetojnë jashtë kufijve të vendit, të cilët përbëjnë më shumë se gjysmën e kombit shqiptar”,[10] 7) ndërsa "Vdekja më vjen prej syve të tillë" është një vepër "me inspirim kafkian";8) një "roman që prish qetësinë";9) një vepër që "profetizon apokalipsin"; 10) dhe "një nga veprat më të mëdha të letërsisë shqiptare".[11] 11)(Nga libri "Parabola postmoderne", 2010) [12]

Shih edhe[redakto | redakto tekstin burimor]

  • Debati:Kadare - Qosja
  • [3](anglisht: akademik Rexhep Qosja)
  • Çmimin letrar- Beqir Musliu nga komuna e Gjilanit më 22 Qershor 2012 e mori akademiku Rexhep Qosja*[4]
    Rexhep Qosja :Populli i ndaluar

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]

Referencat[redakto | redakto tekstin burimor]

  1. ^ Rexhep Qosja,anëtar i ASHAK
  2. ^ [1].
  3. ^ http://www.ashak.org/?cid=1,24,36%7CBIOGRAFI Rexhep Qosja,
  4. ^ Pas botimit të librit nga Ismail Kadare në vitin [[2006Identiteti europian i shqiptarëve - sprovë"ishte një ringjallje e një polemike në mes të Qosjes dhe Kadares. Kështu ndërsa Kadare e vlerëson identitetin shqiptar si perëndimor, Qosja në librin e tij të quajtur "Realiteti i shpërfillur", e vlerëson atë si një përzierje të identitetit perëndimor dhe lindor, të krishterë dhe mysliman
  5. ^ ^1) Sabri Hamiti, "Studime letrare", ASHAK, Prishtinë, 2003, f. 7.
  6. ^ ^2) Ibrahim Rugova, "Interpretime metodologjike e teknike të kritikës letrare", në “Jeta e Re”, 1974, nr. 6, f. 1102.
  7. ^ ^3) Ali Aliu, "Rrjedha dhe gjenerata në prozën tonë", në “Jeta e Re”, 1974, nr.6, f. 1904.
  8. ^ ^ 4) Idem, f. 1904.
  9. ^ ^5) Nicole Zand, "Le malheur d’être Kosovar", në “Le Monde”, Parisit, 11. II. 1994.
  10. ^ ^6) Shih artikullin: R. Qosja, "La mort me vient de ces yeu-là", në Le journal de Saone & Loire, Paris, 13. II. 1994.
  11. ^ ^7) Ismail Kadare në parathënien frëngjisht të romanit "Vdekja më vjen prej syve të tillë". Shih: Rexhep Qosja, "La mort me vient de ces yeu-là". Traduit de l’albanais par Christian Gut. Preface d’Ismail Kadaré. Gallimard, 1994, f. 7.
  12. ^ ^8) Idem, f. 10. 9) Idem, f. 8. 10) Idem, f. 21. 11) Ismail Kadare, interviste në "Republika", 10, III, 1993