Parku i Gërmisë

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Parku i Gërmisë
IUCN kategoria V (peizazh tokësor/detar i mbrojtur)
Vjeshta ne prishtine.jpg
Parkun e Germisë në vjeshtë
Harta që tregon vendndodhjen e Parku i Gërmisë
Harta që tregon vendndodhjen e Parku i Gërmisë
Koordinatat 42°40′22.8″V 21°11′42″L / 42.673000°V 21.19500°L / 42.673000; 21.19500Koordinatat: 42°40′22.8″V 21°11′42″L / 42.673000°V 21.19500°L / 42.673000; 21.19500
Shteti Kosova Kosova
Qyteti i afërt Prishtina
Sipërfaqja 1126 ha
Krijimi 1987

Parku i Gërmisë është një park që ndodhet në Prishtinë, Kosovë. Ka një sipërfaqe prej 1126 ha. Ky park është një zonë e mbrojtur e natyrës, i shpallur nga viti 1987. [1] [2]

Pozita gjeografike[redakto | përpunoni burim]

Shtrihet në verilindje të kryeqendrës së Kosovës (Prishtinë) dhe përfshinë një sipërfaqe prej 62 km2. Kufijtë e Gërmisë fillojnë prej kodrës së vreshtave në perëndim, pastaj në lindje të Prishtinës përmes kodrës së Mirditës deri te xeherorja e Hajvalisë e deri te rrjedha e lumit të Graqanicës, kufiri jugor shkon përmes rrjedhës së këtij lumi deri te derdhja e lumit të Busisë në të. [3] Në lindje kufiri shtrihet përmes lumit të Busisë deri te fshati Mramor e Butos e pastaj deri te lumi i Prishtinës i cili është kufiri verior i këtij masivi malor.[4]

Pika më e lartë e Gërmisë është Maja e Butosit me lartësi mbidetare prej 1050 m.[5]

Relievi i Gërmisë[redakto | përpunoni burim]

Relievi i Germise përbëhet prej kodrave me lartësi dhe pjerrësi të ndryshme të ndara mes tyre me hapësira të luginave të përroskave dhe lumenjve. Këtu posaçërisht veçohet lugina e lumit Vellusha e cila buron në pjesën perëndimore të kodrës së Butosit, e cila edhe përfaqëson relievin më karakteristik me lartësi mbidetare 1000 m dhe gjatësi prej afro 8 km.[4] Kjo pjesë shtrihet në mes të lumit të Prishtinës në veri dhe atij të Badocit në jug, e që njëkohësisht paraqet nyjen hidrologjike të lumit të Prishtinës, Vellushës dhe Badocit. Përndryshe në Gërmi ekzistojnë edhe mjaftë burime të cilat gjatë periudhës verore pjesërisht thahen.Sot uji I këtyre burimeve është i lidhur me një rrjetë që derdhet në pishinën e Gërmisë.[2]

Flora dhe fauna e Gërmisë[redakto | përpunoni burim]

Në sajë të pozitës gjeografike, veçorive gjeologjike, pedologjike, kushteve klimatike masivi malor i Gërmisë është mjaftë i pasur si në pikëpamje floristike, vegjetative dhe faunistike. Nga hulumtimet e deritashme janë të evidencuara 610 lloje të florës vaskulare të grumbulluara në 82 familje dhe 83 lloje kërpudhash duke mos llogaritur taksonet e barërave të këqija, atyre ruderale dhe bimëve tjera të ulta.[4] Prej tyre 5 lloje janë endemike dhe 12 lloje mjekësore. Vegjetacionin pyjor të Gërmisë e përbëjnë 4 bashkësi pyjore:Bashkësia e shpardhit dhe qarrit (prej 600– 700 m lartësi mbidetare), bashkësia e bungut dhe shkozës (800 m ), bashkësia e bungut (820– 870 m) dhe bashkësia e ahut (1000 m). Kompleksiteti i biotopeve natyrore të Gërmisë siguron kushte për jetesën e një sere llojesh shtazore. Sipas hulumtimeve të bëra deri më sot dhe sipas shënimeve të literatures në regjionin e Gërmisë janë regjistruar: 5 lloje ujëtoksorësh, 7 lloje të rrëshqitësve, 19 lloje të gjitarëve dhe 30 lloje të shpendëve. Poashtu jetojnë edhe një numër i madh i insekteve që përbëjnë grupin më të madh të shtazëve në këtë masiv. Ndërsa të dhënat nga terreni sot janë alarmante, flitet për zhdukjen e shumë llojeve bimore dhe shtazore.[4]

Mbrojtja ligjore e Gërmisë[redakto | përpunoni burim]

Për shkak të bukurive të posaçme natyrore, vlerave burimore dhe estetike natyrore të cilat janë me rëndësi kulturore- arsimore, shkencore dhe turistike- rekreative kësaj zone i është kushtuar edhe një përkujdesje ligjore qysh herët.[4] Në vitin 1966 vendoset që një pjesë e masivit malorë të Gërmisë të shpallet si “Pyje për piknik” (“GZK” nr. 32/66). Në vitin 1987 Kuvendi Komunal I Prishtinës merr Vendim për vënien nën mbrojtje të Kompleksit të “Gërmia” në kategori të Parkut regjional I natyrës (“GZK” nr. 43/87). Me këtë është mbrojtur sipërfaqja prej 1.126.01.00 ha. Në bazë të këtij vendimi me Parkun e menaxhon N.P.L. “Hortikultura” sh.a.. Ndërsa mbikëqyrjen profesionale e bën Instituti i Kosovës për Mbrojtjen e Natyrës.[4] Sipas IUCN (Unionit botëror për Ruajtjen dhe Konservimin e Natyrës) Parku i Gërmisë është evidentuar në listën ndërkombëtare të zonave të mbrojtura (IUCN, 1990 United Nation List of National Parks and Protected Areas)

Gërmia si vend rekreacioni[redakto | përpunoni burim]

Mbi 75 % e sipërfaqes së Parkut të Gërmisë është e mbuluar me pyje mjaftë të ruajtura me bashkësi të shpardhit, qarrit, bungut dhe ahut. Një pjesë të rëndësishme të sipërfaqes së mbrojtur e përfshinë edhe zona për rekreacion dhe pushim, në të cilën gjenden edhe livadhe si dhe infrastruktura e ndërtuar. Zona e pyjeve përfshinë 884.57.07 ha, zona e kullotave 204.29.00 ha, zona e livadheve 42. 55. 16 ha, kopshteve 2.67. 54 ha, toka jopjellore 14. 24. 79 ha dhe zone e ndërtimedhe rrugëve 19. 67. 72 ha.

Në kuadër të territorit të mbrojtur gjendet edhe zona për rekreacion dhe pushim, e cila përfshinë një sipërfaqe prej 41.40.52 ha. Zona për rekreacion dhe pushim fillon prej pishinës e më tutje në brendi të Gërmisë duke përfshirë livadhet, ish pushimoren e fëmijëve, terrenet sportive, ish hotelin e Gërmisë dhe deri te fillimi skiliftit.[4] Kjo zonë është e rrethuar me pyje të dushkut dhe të ahut, me pamje atraktive dhe është i dedikuar për pushim dhe rekreacion. Këto vlera atraktive natyrore dhe ajri i pastër I Gërmisë tërheqin vëmendjen që një numër i madh i banorëve të kryeqytetit dhe rrethinës të kalojnë një pjesë të ditës ose edhe fundjavën në të. Në kuadër të territorit të mbrojtur gjendet edhe zona për rekreacion dhe pushim, e cila përfshinë një sipërfaqe prej 41.40.52 ha.

Zona për rekreacion dhe pushim fillon prej pishinës e më tutje në brendi të Gërmisë duke përfshirë livadhet, ish pushimoren e fëmijëve, terrenet sportive, ish hotelin e Gërmisë dhe deri te fillimi skiliftit.[4] Kjo zonë është e rrethuar me pyje të dushkut dhe të ahut, me pamje atraktive dhe është I dedikuar për pushim dhe rekreacion. Këto vlera atraktive natyrore dhe ajri i pastër I Gërmisë tërheqin vëmendjen që një numër i madh i banorëve të kryeqytetit dhe rrethinës të kalojnë një pjesë të ditës ose edhe fundjavën në të.[4]

Mbrojtja dhe kujdesi ndaj Gërmisë[redakto | përpunoni burim]

Nocioni mbrojtje e natyres perfshine te gjitha hulumtimet, analizat dhe masat per ruajtjen dhe rivendosjen e ekuilibrit ne natyre. Ekulibri i natyres duhet te ruhet per shkak te vlerave te saja dhe se eshte baza jetesore e shume qenieve te gjalla: bimeve, shtazeve dhe e vete njerezve. Masivi malor i Gërmisë edhe pse ne përgjithësi i ka ruajtur vlerat e veta natyrore, megjithatë ndikimi negativ i faktorit antropogjen nuk ka kaluar pa lëne gjurmët e veta. Janë te dukshme dëmtime te ekosistemeve ndryshme përmes eksploatimit te pyjeve dhe si rezultat i kësaj dukurie është paraqitë erozioni dhe rrëshqitja e tokës.[4] Po ashtu kjo ndikuar edhe në çrregullimin dhe zvogëlimin e rrjedhave të ujit , e cila ka shkaktuar edhe ndryshueshmëri në strukturën e bashkësive jetësore bimore dhe shtazore.

Meqenëse Gërmia paraqet një rajon shumë të rëndësishëm dhe interesant në aspektin floristik, vegjetativ, faunistik dhe turistikë-rekreativ është e domosdoshme që të ndërmerren masa adekuate për mbrojtjen e sajë nga degradimi i mëtejmë. Prandaj për ruajtjen e Parkut të Gërmisë si zonë e mbrojtur por edhe të tërë masivit të Gërmisë nga degradimi i mëtutjeshëm duhet një angazhim më i madh duke filluar prej qytetarit, ndërmarrjes menaxhuese, organeve komunale të Prishtinës, e deri te instancat më të larta shtetërore. Pra duke e ditur se ruajtja e masivit të Gërmisë është me interes kombëtar dhe ndërkombëtar nuk duhet humbur shume kohë sepse edhe ashtu pak jemi të vonuar dhe koha nuk pret.[4]

Galeria[redakto | përpunoni burim]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ "Report on the state of nature" (PDF). UNDP. Marrë më 2 March 2014. 
  2. ^ a b Green List of Protected Areas
  3. ^ Biodiversiteti i Germise. Prishtine. March 2014. f. 11. 
  4. ^ a b c d e f g h i j k http://www.ammk-rks.net/repository/docs/Germia__Krenaria_e_kryeqytetit.pdf
  5. ^ Germia - Peizazh i mbrojtur natyror. Prishtine. March 2014. f. 31. 

Lidhje të jashtme[redakto | përpunoni burim]

 Commons: Gërmia Park – Album me fotografi dhe/apo video dhe materiale multimediale