Shqipëria e Pavarur

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Shqipëria e pavarur)
Jump to navigation Jump to search
Shqipëria e pavarur
Shqipëri

1912–1914
Flamuri Stema
Himni
Himni i Flamurit
Territori i Shqipërisë të Pavarur, nën kontrollin e Qeverisë së Përkohshme të Shqipërisë
Kryeqyteti Vlora
Gjuhë shqipja
Feja Islami, Krishterimi
Qeveria Sistem Parlamentar
Krerët e Shtetit
 -  1912–14 Ismail Qemali[1]
 -  1914 Fejzi Alizoti
Kryeministri
 -  1912–14 Ismail Qemali
 -  1914 Fejzi Alizoti
Legjislatura Kuvendi i Vlorës
 -  Dhoma e lartë Senati i Shqipërisë
Periudha historike Lufta e Parë Botërore
 -  Deklarata e Pavarësisë 28 nëntor 1912
 -  Princi pranoi fronin 21 shkurt 1914
Valuta franga e Bashkimit Monetar Latin
Kujdes: Vlera për parametrin "emri_dhanore"|- style="font-size: 85%;" Kujdes: Vlera e specifikuar për "kontinenti"

Shqipëria e Pavarur ishte një shtet parlamentar i themeluar në Vlorë më 28 nëntor 1912. Kuvendi i tij u formua në të njëjtën ditë, ndërsa qeveria dhe senati u krijua më 4 dhjetor 1912.

Delegacioni i Shqipërisë paraqiti një memorandum në Konferencën e Londrës të vitit 1913, kërkon njohjen ndërkombëtare të Shqipërisë së pavarur. Në fillim të konferencës u vendos se rajoni i Shqipërisë do të jetë nën sovranitet Osman, por me një qeveri autonome. Kërkesat e Shqipërisë për njohjen e saj ndërkombëtare në bazë të të drejtave etnike të shqiptarëve u refuzuan dhe traktati i nënshkruar më 30 maj 1913 e ndau një pjesë të madhe të Shqipërisë së pavarur në mes të Serbisë, Greqisë dhe Malit të Zi, duke e lënë territorin e Shqipërisë reduktuar në Shqipërinë qendrore që u vu nën mbrojtjen e Fuqive të Mëdha. Ambasadorët e gjashtë Fuqive të Mëdha u takuan përsëri më 29 korrik 1913 dhe vendosën të përbëjnë një shtet të ri, Shqipërinë, si një monarki kushtetuese. Përfundimisht, me Traktatin e Bukureshtit të nënshkruar në gusht të vitit 1913 një shtet i ri i pavarur u krijua- Principata e Shqipërisë, duke lënë rreth 30-40%[2] të popullsisë etnike shqiptare jashtë kufijve të principatës së re, sepse ata jetonin në territorin e Shqipërisë së ndarë midis vendeve fqinje.

Emri[redakto | përpunoni burim]

Emri i shtetit që është përdorur në tekstin e deklaratën e pavarësisë së Shqipërisë është Shqipëria[3]. Gjithashtu i referohet si "Shqipëria e Mosvarme",[4] "Shteti Shqiptar"[5] ose "Shteti i pavarur shqiptar".[6][7][8]

Sistemi politik[redakto | përpunoni burim]

Shqipëria e pavarur e themeluar më 28 nëntor 1912 është shteti i parë shqiptar në historinë moderne[9]. Ishte një shtet parlamentar, jo një monarki[10]. Disa burime i referohen asaj si "Republika e Shqipërisë"[11][12] ose "Republika Shqiptare"[13].

Shqipëria u bë një shtet i pavarur përmes katër vendimeve kushtetuese të Kuvendit të Vlorës të bëra më 28 nëntor 1912[14]:

  1. Shqipëria, që nga sot, duhet të jetë në vete e saj, e lirë dhe e pavarur
  2. nën një qeverie të përkohshme
  3. dhe një këshill i pleqve (Senati) të zgjidhet për të ndihmuar dhe për të mbikëqyrur qeverinë
  4. një komision duhet të dërgohet në Evropë për të mbrojtur interesat shqiptare në mesin e Fuqive të Mëdha

Territori[redakto | përpunoni burim]

Historia[redakto | përpunoni burim]

Referimet[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Elsie, Robert (2010), "Independent Albania (1912—1944)", Historical dictionary of Albania, Lanham: Scarecrow Press, f. 367,  978-0-8108-7380-3,  454375231, marrë më 4 February 2012, PRESIDENT: Ismail Qemal Bey Vlora, who declared Albanian independence in 1912, was the first acting head of state and therefore might be regarded as the country's first president. 
  2. ^ Elsie, Robert (2010), "Independent Albania (1912—1944)", Historical dictionary of Albania, Lanham: Scarecrow Press, f. lix,  978-0-8108-7380-3,  454375231, marrë më 4 February 2012, ... about 30 percent of the Albanian population were excluded from the new state/about 40% ... found themselves excluded from this new country p.243 
  3. ^ Islami, Selim; Frashëri, Kristo; Buda, Aleks (1968), Historia e popullit shqiptar, Prishtinë: Enti i botimeve shkollare i Republikës Socialiste të Serbisë, f. 352,  1906502, Propozimet e kryetarit u aprovuan njëzëri e me entusiazëm nga delegatët, te cilët nënshkruan dokumentin historik ku thuhej: „ . . . Shqipëria me sot te bahet ne vehte, e lire ee mosvarme." 
  4. ^ Pirraku, Muhamet (19 April 2009). "Cili Është Mesazhi I Emërtimeve "SHQIPËRIA SHTETËRORE"". AlbaniaPress.com : Agjensia Informative Shqiptare. Marrë më 18 February 2012. Shteti i projektuar nga Konferenca e Ambasadorëve në Londër, më 1913, si: “Principata e Shqipërisë” me shtrirjen vetëm në një pjesë të Bregdetit shqiptar, ... të më pak se një e treta e tokave të shtetit “Shqipëria e Mosvarme” e shpallur në Vlorë, më 28 nëntor 1912 (State designed by the Conference of Ambassadors in London in 1913, as: "The Principality of Albania" ... is less than a third of the territory of "Independent Albania" declared in Vlora, on November 28, 1912) 
  5. ^ Puto, Arben; Academy of Sciences of Albania (1983), National forces against imperialist dictate in the organization of the Albanian State, 1912-1914, Tirana: "8 nëntori" Pub. House,  11497570 
  6. ^ Jansen, Suzanne (August 2006), The Kosovo Status Negotiations in 2006 (PDF), Amsterdam: Universiteit van Amsterdam, f. 50, The Proclamation of the Independent State of Albania, 1912 
  7. ^ Zolo, Danilo (2002), Invoking humanity : war, law, and global order, London: Continuum, f. 179,  978-0-8264-5656-4,  47844508, In November 1912 the independent state of Albania was proclaimed at Vlore 
  8. ^ Omari, Luan (1994), "Shteti i pavarur shqiptar në vitet 1912-1914 [Independent state of Albania in the years 1912-1914]", Historia e shtetit dhe e së drejtës në Shqipëri [History of state and law in Albania], 2, Tiranë: Shtëpia Botuese Luarasi,  164822827, Shteti i pavarur shqiptar në vitet 1912-1914 [Independent state of Albania in the years 1912-1914] 
  9. ^ Sokalski, Henryk J (2003). An ounce of prevention: Macedonia and the UN experience in preventive diplomacy. Washington, D.C.: United States Institute of Peace Press. f. 60. Marrë më 9 February 2012. The first Albanian state in modern history emerged in 1912. 
  10. ^ Barjaba, Kosta (2004), Albania's democratic elections, 1991-1997 : analyses, documents and data, Berlin: Edition Sigma, f. 188,  978-3-89404-237-0,  57567449, ... the first independent Albanian state was conceived as a parliamentary state.... the High Council ... was elected by the Assembly...Thus, the first Albanian state can be seen as a parliamentary state and not as a monarchy. 
  11. ^ Gingeras, Ryan (2009), Sorrowful shores : violence, ethnicity, and the end of the Ottoman Empire, 1912-1923, Oxford: Oxford University Press,  978-0-19-956152-0,  251212020, the declaration of Republic of Albania in 1912 
  12. ^ Greville Pounds, Norman John (1969), Eastern Europe, Chicago: Aldine Pub. Co, f. 819,  5671, ... policy of seeking autonomy within it was no longer practical. The Albanian leaders therefore turned to one off seeking complete independence and in November 1912 proclaimed the Republic of Albania 
  13. ^ R King, Robert (1973), Minorities under communism; nationalities as a source of tension among Balkan Communist states, Cambridge: Harvard University Press, f. 140,  978-0-674-57632-2,  736902, ... the Albanian Republic was proclaimed in 1912)... 
  14. ^ Universiteti Shtetëror i Tiranës; Instituti i Historisë dhe i Gjuhësisë, Universiteti Shtetëror i Tiranës; Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë, Universiteti Shtetëror i Tiranës; Instituti i Historisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë); Instituti i Gjuhësisë dhe i Letërsisë (Akademia e Shkencave e RPS të Shqipërisë); Seksioni e Shkencave Shoqërore (2004), "Essential Characteristics of the State (1912 - 1914)", Studia Albanica, 36, Tirana: L'Institut, f. 18,  1996482, Albanian state started its independent life through four important constitutional decisions that we already know: 1. Albania must become independent and free 2. ... under a temporary government 3. A group of Wise Men have to be elected for supporting and controlling the government 4. A Commission has to be sent to Europe in order to represent the Albanian issue in front of the great Kingdoms