Besëlidhja e Lezhës

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Skënderbeu sipas një prej versioneve të menduara të jenë origjinale

Besëlidhja e Lezhës ka qenë një aleancë ushtarake zotërinjsh feudalë arbër që u themelua në Lezhë më 2 mars 1444, me Skënderbeun si kryeprijës të prijësve krahinor arbër dhe serb (malazez[1]) të bashkuar kundër Perandorisë Osmane.[2]

Anëtarët kryesorë të besëlidhjes ishin Arianitët, Balshajt, Muzakajt, Spanët, Zahariajt dhe Çërnojeviqët. Barleti e quan generalis concilium ose universum concilium (këshilli i përgjithshëm); termi "Besëlidhja e Lezhës" u farkëtua nga historianët e mëpasëm.[3]

Sfondi historik[redakto | përpunoni burim]

Pas vdekjes së perandorit serb Stefan Dushanit më 1355, manjatët arbërorë vendosën zotërimet e tyre. Kur fuqitë osmane hynë në Arbëri, iu përshfaqën principata të vogla të përfshira në beteja të vogla njëra me tjetrën. Beteja e parë kundër fuqive osmanëve në Arbëri u krye nga Balsha II, zot i Zetës, kur një tjetër zot feudal arbër, Karl Topia, i ftoi osmanët që mposhtën dhe vranë Balshën II në betejën e Savrës që ngjau më 18 shtator 1385.[4][5]

Përbërja[redakto | përpunoni burim]

Besëlidhja e Lezhës u themelua më 2 mars 1944:[6]

Aleanca ushtarake[9] u përbë nga zotërit feudalë të Arbërisë, e cilësuar sipas Georges Castellan "një aleancë e pasigurt".[10] Skënderbeu u zgjodh kryetar dhe komandanti në fuqi i forcave të kombinuara që numronin rreth 8,000 luftëtarë.[11] Të gjithë zotërit feudalë kishin zotërimet dhe punët e brendshme të pacënuara; "Skënderbeu nuk kishte tagër të ndërhynte në çështjet e brendshme të zotërimeve të fisnikëve të tjerë", por ishte komandant i përgjithshëm ushtarak, duke vepruar si primum inter pares.[12][13]

E nisur dhe e organizuar nën patronazhin e Republikës së Venedikut,[14] përmes traktateve, besëlidhja kaloi nën Alfonsin V, me Skënderbeun si kapidan i përgjithshëm.[15]

Historia[redakto | përpunoni burim]

Forcat e aleancës korrën fitore kundër osmanëve në Torvioll (1444), Mokër (1445), Otonetë (1446), Oranik (1448), humbën në Svetigrad (1448) dhe fitore në Krujë (1450). Ndërsa kundër venedikasve luftoi më 1447-48, lufta kundër tyre pushoi më 4 tetor 1448, kur Skënderbeu dhe Nikollë Dukagjini nënshkruan një traktat paqeje me Venedikun, i cili do të mbante zotërimet e veta në Arbëri, përfshi Danjën, nën kushtet që Fort e Kthjellta t'u paguante një shumë vjetore prej 1,400 dukatesh dhe disa anëtarë të Besëlidhjes do të gëzonin privilegje të caktuara tregtare, etj.[16]

Referencat[redakto | përpunoni burim]

  1. ^ Vlora, Eqrem bej; Von Godin, Amelie (2010) [1955-56]. Ndihmesë për historinë e sundimit turk në Shqipëri v. I. Tiranë: 55. f. 97.  978-99943-56-83-6. 
  2. ^ Babinger, Franz (1992). Mehmed the Conqueror and His Time. Princeton University Press. f. 153.  0-691-01078-1. Arkivuar nga origjinali më 2016-05-18. ... a solid military alliance was concluded among all the Albanian and Serbian chieftains along the Adriatic coast from southern Epirus to the Bosnian border. 
  3. ^ Biçoku, Kasem (2009). Kastriotët në Dardani. Prishtinë: Albanica. f. 111–116.  978-9951-8735-4-3. 
  4. ^ Somel, Selcuk Aksin (2010). The A to Z of the Ottoman Empire. Rowman & Littlefield. f. 14.  978-0-8108-7579-1. Arkivuar nga origjinali më 2018-03-01. ...the Ottomans supported Lord Carlo Thopia against Balsha II, defeating the latter... 
  5. ^ Gibbons, Herbert Adam (21 August 2013). The Foundation of the Ottoman Empire: A History of the Osmanlis Up To the Death of Bayezid I 1300-1403. Routledge. f. 159.  978-1-135-02982-1. Arkivuar nga origjinali më 3 December 2016. ...In 1385, Khaireddin pasha... was invited by Charles Thopia, lord of Durazzo, to aid him in a war against Balsa... 
  6. ^ Noli 1947, p. 36
  7. ^ Noli 1947, p. 36
  8. ^ a b c d Schmitt 2001, p. 297
  9. ^ Sedlar 1994
  10. ^ Georges Castellan (1992). History of the Balkans: From Mohammed the Conqueror to Stalin. East European Monographs.  978-0-88033-222-4. Arkivuar nga origjinali më 2018-03-01. In Albania the Ottomans continued to be confronted by Skanderbeg and feudal lords who in 1444 had formed the League of Alessio (Lezha). Yet this was a precarious alliance and ... 
  11. ^ Fox, Robert (1993), The inner sea: the Mediterranean and its people, Alfred A. Knopf, f. 195, arkivuar nga origjinali më 2017-09-13 
  12. ^ Frashëri 1964, p. 71
  13. ^ Österreichische Osthefte. Österreichisches Ost- und Südosteuropa-Institut. 2003. f. 123. Arkivuar nga origjinali më 1 March 2018. Marrë më 22 June 2013. Skanderbeg, der scheinbar dabei war, seine Rolle als primus inter pares zu verlassen und sich zum Herren des ganzen nichtosmanischen Albanien zu machen, stieß auf zunehmenden Widerstand. 
  14. ^ Gibb, Sir Hamilton Alexander Rosskeen; Lewis, Bernard; Pellat, Charles; Schacht, Joseph (1973). The Encyclopaedia of Islam. Brill. f. 139. Arkivuar nga origjinali më 2013-05-27. 
  15. ^ Stavro Skendi (1980). Balkan Cultural Studies. East European Monographs.  978-0-914710-66-0. Arkivuar nga origjinali më 2018-03-01. With this network of treaties, the League of Alessio was placed under King Alphonse V, with Skenderbeg as Captain General.78 When Musachi Thopia was apparently reluctant to collaborate with Skenderbeg, the King of Naples reminded him ... 
  16. ^ Akademia e Shkencave e Shqipërisë 2002, p. 412

Literatura[redakto | përpunoni burim]