Sasarit
Sassari
Sassari | |
|---|---|
| Comune di Sassari | |
 | |
 Coat of arms | |
  Sassari Vendndodhja në Itali | |
| Koordinatat: 40°43′43″N 8°33′31″E / 40.72861°N 8.55861°E | |
| Shteti | Italia |
| Rajoni | Sardenja |
| Qytet metropolitan | Sassari (SS) |
| Qeverisja | |
| • Kryetari | Giuseppe Mascia (PD) |
| Sipërfaqja | |
• Total | 547,04 km2 (21,121 sq mi) |
| Lartësia | 225 m (738 ft) |
| Popullsia | |
• Total | 120.510 |
| Zona kohore | UTC+1 (CET) |
| • Verë (DST) | UTC+2 (CEST) |
| Kodi postar | 07100 |
| Kodi telefonik | 079 |
| Shenjti mbrojtës | Shën Nikolla i Barit |
| Dita festive | 6 dhjetor |
| Faqja zyrtare | www |
Sassari (sassarezisht: Sàssari; sardenjisht: Tàtari) është një qytet dhe komunë në Itali, në rajonin e Sardenjës, kryeqendra e qytetit metropolitan të Sasarit. Qyteti është një nga qendrat historike, kulturore, universitare dhe administrative më të rëndësishme të veriut të Sardenjës dhe qyteti i dytë i ishullit për nga popullsia.[1][2][3]
Gjeografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari ndodhet në pjesën veriperëndimore të Sardenjës, mbi një tavolíë gëlqerore të prerë nga lugina dhe gryka të vogla dhe të rrethuar nga kodra të kultivuara. Territori komunal ka një sipërfaqe prej 547,04 km² dhe qyteti ngrihet në 225 metra mbi nivelin e detit.[1][3]
Sipas të dhënave zyrtare, Sassari është komuna më e madhe e Sardenjës për nga sipërfaqja territoriale.[2]
Historia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari u formua në Mesjetë, kur popullsia e qytetit të lashtë bregdetar të Turris Libisonis u zhvendos gradualisht drejt brendësisë. Ajo u bë komunë në vitin 1294 me promulgimin e Statuteve sassareze, një korpus ligjesh me rëndësi të veçantë në historinë e ishullit.[3]
Në shekullin XIX qyteti u zgjerua përtej mureve mesjetare, ndërsa në qendrën historike dhe në hapësirat e reja urbane u formua pamja moderne e Sassarit.[3][4]
Demografia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari kishte 120.510 banorë më 1 janar 2025.[1][2]
Qyteti është qendra kryesore urbane e veriut të Sardenjës dhe ushtron një rol të rëndësishëm administrativ, universitar, kulturor dhe ekonomik në territorin përreth.[3]
Ekonomia
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari është një pol historik i referimit kulturor dhe ekonomik për veriun e Sardenjës.[3] Roli i tij ekonomik lidhet sidomos me shërbimet, administratën, arsimin e lartë, tregtinë dhe funksionet urbane të një qyteti qendror për një hapësirë të gjerë territoriale.[3][5]
Monumentet dhe kultura
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Ndër vendet më të njohura të qytetit janë Piazza d'Italia, e konsideruar vendi simbol i Sassarit, Palazzo Ducale, që është selia e komunës, dhe Katedralja e Shën Nikollës, monumenti kryesor fetar i qytetit.[4][6][7]
Qyteti njihet veçanërisht për Discesa dei Candelieri (Faradda di li Candareri), një procesion tradicional fetar që zhvillohet më 14 gusht dhe që, në kuadër të kremtimeve me struktura të mëdha procesionale të mbajtura mbi supe, është pjesë e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s që nga viti 2013.[8]
Arsimi dhe kërkimi shkencor
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari është një nga qendrat universitare më të rëndësishme të Sardenjës. Università degli Studi di Sassari i ka origjinat në testamentin e Alessio Fontanës të vitit 1558, ndërsa më 9 shkurt 1617 mori statusin e universitetit mbretëror.[5]
Prania e universitetit i jep qytetit një rol qendror në arsimin e lartë dhe në kërkimin shkencor në veri të ishullit.[5]
Transporti
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Sassari është një nyjë e rëndësishme e lëvizjes në veriperëndim të Sardenjës. Stacioni hekurudhor i Sassarit ka 3 binarë për shërbimin e udhëtarëve.[9]
Qyteti nuk ka aeroport të vetin dhe shërbehet kryesisht nga Aeroporti i Algheros-Fertilia, që ndodhet rreth 35 km larg dhe lidhet me qendrën e Sassarit edhe nëpërmjet autobusit.[10]
Feja dhe traditat qytetare
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Shenjti mbrojtës i qytetit është Shën Nikolla i Barit, dhe festa e tij kremtohet më 6 dhjetor.[1][11]
Tradita qytetare më e njohur është Discesa dei Candelieri, e lidhur me devocionin për Madonën e Ngjitur në Qiell dhe me identitetin historik të qytetit.[8]
Shih edhe
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]Referime
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]- 1 2 3 4 5 "Comune di Sassari". Sardegna Autonomie (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 4 "Comune di Sassari (SS) - CAP, dati, popolazione e amministrazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 4 5 6 7 "Sassari". SardegnaTurismo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "Piazza d'Italia". SardegnaTurismo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 3 "La storia dell'Università di Sassari". Università degli Studi di Sassari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Palazzo Ducale". Comune di Sassari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "La Cattedrale di San Nicola: il gioiello barocco della città". Turismo Sassari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- 1 2 "Celebrations of big shoulder-borne processional structures". UNESCO Intangible Cultural Heritage (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Sassari". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Arrivare a Sassari in aereo". Turismo Sassari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
- ↑ "Cerimonie per san Nicola e per l'Immacolata". Comune di Sassari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
Lidhje të jashtme
[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]