Shko te përmbajtja

Qyteti metropolitan i Kaljarit

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Kaljari
Cagliari
Qytet metropolitan
Città metropolitana di Cagliari
Pallati Regio, selia institucionale.
Pallati Regio, selia institucionale.
Flag of Kaljari
Flamuri
Coat of arms of Kaljari
Coat of arms
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Kaljarit në Itali
Vendndodhja e qytetit metropolitan të Kaljarit në Itali
ShtetiItalia
RajoniSardenja
KryeqendraKaljari
Komunat70
Qeverisja
 • Kryetari metropolitanMassimo Zedda
Sipërfaqja
 • Total
4.311,47 km2 (166,467 sq mi)
Popullsia
 (1 janar 2025)[1]
 • Total
536.245
Zona kohoreUTC+1 (CET)
 • Verë (DST)UTC+2 (CEST)
Faqja zyrtarewww.cittametropolitanacagliari.it

Qyteti metropolitan i Kaljarit (italisht: Città metropolitana di Cagliari) është një njësi administrative territoriale në Italia, në rajonin e Sardenjës, me kryeqendër Kaljarin. Ai zëvendësoi ish-Provincën e Kaljarit dhe është një ent territorial i zonës së gjerë.[1][2] Më 1 janar 2025 kishte 536.245 banorë dhe përfshinte 70 komuna.[1]

Gjeografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Territori i qytetit metropolitan shtrihet në pjesën jugore të Sardenjës dhe ka një sipërfaqe prej 4.311,47 km².[1] Ai përfshin hapësira bregdetare, fusha, zona kodrinore dhe qendra të brendshme, duke u shtrirë nga gjiri i Kaljarit deri në një pjesë të territorit të brendshëm jugor të ishullit.[3][2]

Ndër hapësirat natyrore më të njohura të territorit metropolitan janë plazhi i Poettos, që shtrihet ndërmjet Kaljarit dhe Quartu Sant'Elenës, si edhe parku i Molentargius-Saline, një nga zonat e lagështa më të rëndësishme të zonës mesdhetare.[4][5]

Historia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan i Kaljarit u krijua me ligjin rajonal të Sardenjës nr. 2 të 4 shkurtit 2016 për riorganizimin e sistemit të autonomive lokale.[2][6] Sipas faqes zyrtare të entit, ai subentroi në funksionet e Provincës së Kaljarit nga 1 janari 2017.[2]

Më pas territori i tij u ridefinua në kuadër të reformës rajonale të vitit 2021 dhe të fazës zbatuese të viteve 2024–2025, duke kaluar nga konfigurimi fillestar me 17 komuna në entin aktual me 70 komuna, të zgjeruar edhe me pjesë të territorit të ish-Provincës së Sud Sardegnas.[2][1]

Ndarja administrative

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan përbëhet nga 70 komuna.[1] Përveç Kaljarit, ndër qendrat më të rëndësishme të territorit përfshihen Quartu Sant'Elena, Selargius, Assemini, Capoterra, Sestu dhe Monserrato.[7]

Administrata

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kryetari metropolitan është Massimo Zedda. Sipas faqes zyrtare të entit, në bazë të ligjit rajonal sardenj, kryetari i komunës së Kaljarit ushtron edhe funksionin e kryetarit metropolitan.[8] Zedda u shpall kryetar i Kaljarit më 17 qershor 2024 dhe, si rrjedhojë, mori edhe detyrën metropolitane.[8][9]

Organet kryesore të entit janë kryetari metropolitan, këshilli metropolitan dhe konferenca metropolitane.[2] Selia institucionale dhe përfaqësuese ndodhet në Palazzo Regio, në Piazza Palazzo në Kaljari, ndërsa selia ligjore ndodhet në Viale Francesco Ciusa 21.[2][10]

Demografia

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Qyteti metropolitan i Kaljarit kishte 536.245 banorë më 1 janar 2025.[1] Qendra më e madhe është Kaljari, me 146.692 banorë, e ndjekur nga Quartu Sant'Elena, Selargius, Assemini dhe Capoterra.[11]

Territori metropolitan përfaqëson hapësirën urbane dhe suburbane më të rëndësishme të jugut të Sardenjës dhe përqendron pjesën kryesore të funksioneve administrative, ekonomike dhe të shërbimeve të kësaj pjese të ishullit.[3][2]

Transporti

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Kaljari është nyja kryesore e transportit në jug të Sardenjës. Stacioni hekurudhor i Kaljarit ka 8 binarë në shërbim të trenave të udhëtarëve.[12]

Transporti ajror i territorit metropolitan mbështetet te Aeroporti i Kaljarit-Elmas “Mario Mameli”, i cili regjistroi 5.254.433 pasagjerë gjatë vitit 2025.[13]

Kultura dhe turizmi

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Territori metropolitan i Kaljarit përfshin disa nga zonat turistike dhe kulturore më të njohura të jugut të Sardenjës. Midis tyre dallohen plazhi i Poettos, parku i Molentargius-Saline dhe Nora, një nga qendrat më të rëndësishme fenikase, punike dhe romake të ishullit, që ndodhet në territorin e komunës së Pulas.[4][5][14]

Faqja zyrtare e qytetit metropolitan i paraqet turizmin, itineraret dhe ngjarjet si një pjesë të rëndësishme të identitetit dhe të zhvillimit të territorit të tij.[15]

Shih edhe

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Referime

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
  1. 1 2 3 4 5 6 7 "Città Metropolitana di Cagliari (CA) - Guida ai comuni e info utili" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 "Chi siamo". Città Metropolitana di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  3. 1 2 "Territorio della Città Metropolitana". Città Metropolitana di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  4. 1 2 "Poetto". SardegnaTurismo (në anglisht). Marrë më 14 prill 2026.
  5. 1 2 "Parco di Molentargius e Saline". SardegnaTurismo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  6. ↑ "Legge Regionale 4 febbraio 2016, n. 2" (PDF). Regione Autonoma della Sardegna (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  7. ↑ "Comuni della Città Metr. di Cagliari per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  8. 1 2 "Massimo Zedda - Sindaco Metropolitano". Città Metropolitana di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  9. ↑ "Massimo Zedda - Sindaco". Comune di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  10. ↑ "Palazzo Regio". Città Metropolitana di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  11. ↑ "Comuni della Città Metr. di Cagliari per popolazione" (në italisht). Tuttitalia. Marrë më 14 prill 2026.
  12. ↑ "Cagliari". Rete Ferroviaria Italiana (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  13. ↑ "Analisi statistiche di traffico 2025" (PDF). SOGAER (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  14. ↑ "Antica città di Nora". SardegnaTurismo (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.
  15. ↑ "Turismo". Città Metropolitana di Cagliari (në italisht). Marrë më 14 prill 2026.

Lidhje të jashtme

[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]
Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Qyteti_metropolitan_i_Kaljarit&oldid=2955496"