Rilindja

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
(Përcjellë nga Rilindje)
Shko te: navigacion, kërko
Disambig.svg Ky artikull merret me rilindjen antike (Renaissance), për tjerë kuptime shiko Rilindja (kthjellim).


Rilindja apo Renaissance emëron rilindjen kulturore të antikës. Fjala Renaissance vjen prej frëngjishtes dhe përkthehet Rilindja.

Leonardo da Vinçi: Studimi përpjesëtime sipas Vitruv (1492)

Së pari herë u përdor termi (ital. rinascita ose rinascimento [riˌnaʃːiˈmento], Rilindja) 1550 nga artisti dhe artisti biograf Giorgio Vasari, për të simbolizua tejkalimin e artitmesjetës.

Historia[redakto | redakto tekstin burimor]

Rilindja ishte një lëvizje kulturore dhe artistike e cila shtrihej në periudhën prej shekullit 14 deri në shekullin 17, duke filluar në Itali dhe duke u zhvilluar pastaj në tërë Evropën, në shkenca, ne teologji, në letërsi dhe në art. Rilindja filloi me rizbulimin e letërsisë klasike që deri në atë kohë ishte e mbajtur nga manastirët.

Edhe pse zbulimi i printimit e shpejtoi shpërndarjen e ideve ka fundi i shekullit 15, ndryshimet e Rilindjes nuk ishin përjetuar njëtrajtësisht nëpër Evropë. Si lëvizje kulturore, përfshiu lulëzime të reja të literaturës amtare dhe Latine, duke filluar në shekullin 14 me rigjallërimin e të mësuarit bazuar në burimet klasike, ku bashkëkohësit iu kredituan Petrarkës, zhvillimit të perspektivës lineare dhe pasqyrimit të një realiteti më natyral në pikturë, dhe reforma arsimore graduale mirëpo të shtrira gjerë nëpër Evropë. Në politikë Rilindja kontribuoj në zhvillimin e marrëveshjeve diplomatike, dhe në shkencë një rritje besimi mbi hulumtime që do të lulëzonin më vonë në Revolucionin Shkencorë duke filluar në shekullin 17. Është një marrëveshje e përgjithshme që Rilindja filloi në Firencë, në shekullin e 14. Rilindja ka një historiografi të gjatë dhe komplekse. Në linjë me skepticizmin e përgjithshëm, ka pasur shumë debate mes historianëve duke reaguar mbi zbukurimin e shekullit 19 mbi “Rilindjen” dhe heronjve individual kulturorë si “Rilindës”, duke pyetur për dobinë e Rilindjes si term dhe si skemë historike. Historiani i artit Erwin Panofsky e studioi këtë rezistencë të konceptit të Rilindjes.Bertrand Russel dhe disa studiues të tjerë caktojnë datën e mbarimit të Rilindjes më 6 maj 1527 kur ushtritë spanjolle dhe gjermane pushtuan qytetin e Romës.Fjala Rilindje është zgjeruar nga lëvizje tjera historike dhe kulturore, si Rilindja Karolingiane dhe Rilindja e shekullit 12.

Shiko edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor]

Rilindja Kombëtare[redakto | redakto tekstin burimor]

Lidhje të jashtme[redakto | redakto tekstin burimor]