Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës/Arkivi/2022

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Artikujt e listuar më poshtë janë artikuj të shfaqur në seksionin "Artikulli i javës" gjatë gjithë vitit 2022.

Arkiva sipas viteve: 201220132014201520162017201820192020202120222023

Java 1-rë

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 2-të

Parashqevi Qiriazi

Parashqevi Qiriazi ishte Mësuese e Popullit, master i edukimit, pedagoge, intelektuale e shquar, veprimtare e arsimimit të femrës shqiptare, pjesëmarrëse në Kongresin e Manastirit, autorja e abetares së parë shqipe me alfabetin e Manastirit dhe e himnit të tij, e para femër shqiptare dhe autore e një projekti arsimor. Parashqevi Qiriazi u lind më 2 qershor të vitit 1880 në Manastir (sot Republika e Maqedonisë së Veriut). Ishte fëmija i dhjetë dhe më i vogli i çiftit Maria dhe Dhimitër Qiriazi, (Tashko, Konstandin, Gjerasim, Gjergj, Naum, Kristo, Pandeli, Fankë, Sevasti dhe Parashqevi). Ajo e kreu shkollën fillore dhe shkollën e mesme në qytetin e saj të lindjes në Manastir. Në vitin 1900, fillon studimet në Kolegjin Amerikan për Vajza në Stamboll (Anglisht: American College for Girls) institucion ky i cili vepronte në kuadër të të ashtuquajturit Robert College, në degën e letërsisë ku në vitin e fundit të studimeve ishte edhe presidente e organizatës studentore. Pas diplomimit në Kolegjin Amerikan për Vajza në Stamboll, në vitin 1904, filloi punën si mësuese dhe më vonë drejtuese në Shkollën Shqipe të Vashave në Korçë.

Parashqevi Qiriazi vdiq në Tiranë në vitin 1970, ndërsa 1987-ën dekorohet "Post Mortem" me titullin "Mësuese e Popullit".


Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 3-të

Ora në Prishtinë, Kosovë gjatë filmimit të videoklipit "Shine Ya Light" në shtator të vitit 2012.

Rita Sahatçiu Ora (26 nëntor 1990) është një këngëtare dhe aktore britanike me prejardhje shqiptare. Suksesi i saj u rrit në shkurt të vitit 2012, kur ajo u paraqit me këngën "Hot Right Now" në bashkëpunim me DJ Fresh-in, e cila u rendit e para në Mbretërinë e Bashkuar.

Ora ka lindur në Prishtinë, në Provincën Jugosllave e Kosovës (Kosova e sotme), nga prindër shqiptarë. Nëna e saj, Vera (e lindur Vera Bajraktari), është psikiatre dhe babai i saj, Besnik Sahatçiu, është ekonomist e pronar kafeneje. Ora ka një vëlla më të vogël, Don, dhe një motër më të madhe, Elena, e cila është gjithashtu pjesë e ekipit të saj të menaxhimit. Ajo ka lindur si Rita Sahatçiu, mbiemri rrjedh nga fjala turke saatçi që do të thotë "orëndreqës", por prindërit e saj më vonë e shtuan Ora (do të thotë "koha" në gjuhën shqipe) në mënyrë që të mund të shqiptohet lehtë. Familja e saj u largua nga Kosova për arsye politike, për shkak të persekutimit të shqiptarëve etnikë, që filloi me shpërbërjen e Jugosllavisë. Ata u zhvendosën në Londër, Angli në vitin 1991, kur ishte një vjeçe. Ajo u rrit pranë rrugës "Portobello" në Londrën Veriore dhe mori pjesë në St. Cuthbert në shkollën fillore "St Matthias" në Earls Court.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 4-të

Ismail Kadare

Ismail Kadare u lind më 28 janar 1936 në lagjen "Palorto" të Gjirokastrës në një familje bektashie qytetare, i biri i Halit Kadaresë dhe Hatixhes nga Dobatët. Emrin ia dhanë në kujtim e nderim të gjyshit; çifti do të kishte edhe dy fëmijë të tjerë, Shahinin dhe Kadrien. Gjyshi i tij nga e ëma kishte një bibliotekë, dyert e së cilës qenë të hapura për të rinjtë.

Kur u vendos regjimi komunist në Shqipëri, ai ishte vetëm 8 vjeç. Shkollën fillore dhe të mesme e kreu në Gjirokastër. Në moshën 12-vjeçare arrestohet nga regjimi i sapovendosur komunist nën akuzën “falsifikues monedhash”, meqë gjatë lojës me shokun e tij kishin krijuar me plumb të shkrirë monedha 5-lekëshe dhe ia kishin treguar gjithkujt me hare. Policia i arrestoi gjatë orës së mësimit në shkollë, dy ditë përpara ditës së votimeve dhe Ismaili bëri dy ditë burg derisa ndërhyri avokati i Kadarenjve dhe e liruan për shkak të moshës së mitur.

Studimet universitare i kreu në Tiranë, ku jetonte te shtëpia e tezeve dhe pasi e ftoi, për gati dy vjet (1957-58), jetoi me Nasho Jorgaqin. Më 1958 mbaroi degën e Gjuhës e të Letërsisë në Universitetin e Tiranës dhe u diplomua për mësuesi.

Lexo më tej...

Java 5-të

Detaj nga shkollat antike (rr. 500 p.e.s.)

Fjala pedagogji rrjedh nga fjala e vjetër e gjuhës greke, παιδαγωγία (paidagōgia) dhe παιδαγωγός (paidagōgos), e cila është një sintezë e fjalëve παῖς (país, dhe παιδός, paidos) "fëmijë" dhe ἄγω (ágō), "udhëheq" apo "drejtoj". Në fjalorin elektronik të gjuhës shqipe fjala "pedagogji" përkufizohet si "shkenca që merret me edukimin dhe arsimimin e fëmijëve e të të rinjve, me metodat që duhen përdorur për këtë qëllim."

Nga fjala pedagogji rrjedh emri pedagog/e, njeriu që merret me punë pedagogjike apo me edukimin e arsimimin e fëmijëve dhe të rinjve, dhe mbiemri pedagogjik/e, që lidhet me pedagogjinë apo me pedagogun.

Në fjalorin elektronik të gjuhës shqipe fjala "pedagog" përkufizohet si "ai që mëson dhe edukon fëmijët e të rinjtë, duke zbatuar parimet dhe metodat e pedagogjisë; specialist për pedagogji; mësues në një shkollë të lartë; titulli i këtij mësuesi. Pedagog i zoti (i aftë). Pedagog i jashtëm pedagog që jep mësim në një shkollë të lartë pa qenë punonjës i përhershëm i kësaj shkolle. Pedagogu i gjuhës shqipe (i filozofisë, i matematikës). Puna e pedagogut."

Giesecke (1981), hulumtimin në arsim dhe edukim ashtu si edhe pedagogjinë, i quan "shkencë aporetike", d.m.th. një ndërdisiplinë ose interdisiplinë (Shih edhe Ndërdisiplinariteti). Ndërkaq në periudha të ndryshme termi "pedagog" ka pasur edhe konotacione negative të lidhura me pedantërin e tepruar e të cilat e kanë zanafillën nga koha e Samuel Pepys (1650).

Lexo më tej...

Java 6-të

Njësitë administrative në Itali.

Italia shtrihet në pjesën jugore të Evropës, në Gadishullin Apenin. Pjesë e këtij vendi janë dhe ishujt në Detin Mesdhe, si Sicilia dhe Sardenja. Në Alpet e larta në veri të saj kufizohet nga Franca, Zvicra, Austria dhe në brigjet e Adriatikut kufizohet nga Sllovenia. Në brendësi të këtij shteti gjenden dy shtete të vogla: Vatikani dhe San Marino. Roma, kryeqyteti i Perandorisë Romake në lashtësi, është edhe kryeqytet i shtetit të ngritur në bërthamën e perandorisë.

Etimologjia e emrit 'Italia' janë të shumta. Sipas një propozimi më të njohur, emri u huazua nga greqishtja prej gjuhës Oscane Víteliú, që do të thotë "toka e gjedhëve të reja".

Sipërfaqja e përgjithshme e Italisë është 301,230 km², shtrihet në koordinatat gjeografike 42° 50' V, 12° 50' L dhe 294,020 km² të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 7.210 km² ujë. Vija bregdetare e Italisë është 7,600 km e gjatë, ndërsa kufiri tokësor 1.932,2 km i gjatë.

Lexo më tej...

Java 7-të

Monumenti Newborn u zbulua në festimet e vitit 2008 pas Deklarimit të Pavarësisë së Kosovës po atë ditë, më 17 shkurt 2008, në kryeqendrën e Kosovës Prishtinë.

Shpallja e Pavarësisë së Kosovës është bërë më 17 shkurt të vitit 2008, ora 15:39, në Kuvendin e Republikës së Kosovës në Prishtinë. Në një mbledhje të jashtëzakonshme, ku merrnin pjesë 109 nga gjithsej 120 deputetë, Kuvendi i Kosovës njëzëri shpalli Kosovën shtet të pavarur, sovran dhe demokratik.

Ligjshmëria e Shpalljes së Pavarësisë së Kosovës për një kohë ka qenë temë e diskutueshme. Serbia, duke kundërshtuar Deklaratën e Pavarësisë së Kosovës, kërkonte vlerësimin e vlefshmërisë ndërkombëtare dhe mbështetje për pozicionin e saj, gjoja se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës ishte e paligjshme. Në vazhdën e kësaj ecurie, në tetor të vitit 2008, Serbia kërkoi një opinion këshillues nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.

Më 22 korrik të vitit 2010, Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë përmes një Vendimi Këshillëdhënës rikonfirmoi se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës nuk ka shkelur asnjë nen të Ligjit Ndërkombëtar. Në vazhdën e kësaj ecurie, në tetor të vitit 2008, Serbia kërkoi një opinion këshillues nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.


Lexo më tej...

Java 8-të

Asdreni

Aleksandër Stavre Drenova i njohur me emrin Asdreni ka qenë një poet, publicist dhe veprimtar i kolonisë shqiptare të Bukureshtit që është edhe autori i Himnit të Flamurit, himni kombëtar i Shqipërisë.

Lindi më 11 prill 1872 në Drenovë, 5 km larg Korçës. Në fshatin e lindjes ndoqi shkollën fillore në gjuhën greke dhe sapo kishte nisur gjimnazin në Korçë, kur i ati i vé Stavri Thimiu vdiq duke e lënë kështu trembëdhjetëvjeçarin jetim.

Asdreni nisi të shkruajë poezi dhe të botojë artikuj që në fillim të shekullit XX. Pjesë e poetëve që zbuloi apo botoi Konica tek Albania. Në 1904-ën botoi në Bukuresht përmbledhjen e tij të parë me 99 vjersha "Rreze diélli" që ndahet në 5 cikle: Atdheu, Fushore, Mendimtare, Dashurie, Satirike, të ndara këto sipas tematikave të ndryshme. Vijoi traditat e poezisë së Naim Frashërit, lartoi dashurinë për atdheun, nxiti bashkatdhetarët të rreshtoheshin në luftën për çlirim nga zgjedha turke.

Lexo më tej...

Java 9-të

Flamuri i Ukrainës

Ukraina (Ukrainisht: Україна, Ukrayina, /ukraˈjina/) është një shtet që ndodhet në lindje të Evropës. Ukraina kufizohet në lindje e verilindje nga Rusia, në veriperëndim nga Bjellorusia, në perëndim nga Polonia, Sllovakia dhe Hungaria, në jugperëndim nga Rumania e Moldavia dhe në jug laget nga Deti i Zi dhe Deti Azov. Ajo ka një sipërfaqe prej 603.628km2 (233.062sq mi), duke e bërë atë vendin më të madh tërësisht brenda Evropës.

Ukraina është një shtet jofederal i përbërë nga 24 oblaste (krahina), një republikë autonome (Krimea) dhe dy qytete me status të veçantë: Kievi, kryeqyteti i saj dhe qyteti më i madh dhe Sevastopoli, në të cilin ndodhet flota ruse e Detit të Zi, sipas një marrëveshjeje qiraje. Ukraina është një republikë me një sistem gjysmëpresidencial me degë legjislative, ekzekutive dhe gjyqësore të ndara. Që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik, Ukraina vazhdon të ketë ushtrinë dytë më të madhe në Europë, pas asaj të Rusisë. Vendi ka rreth 44.600.000 banorë, 77.8 për qind e të cilëve janë ukrainas etnikë, me minoritete të konsiderueshme të rusëve (17%), bjellorusëve dhe rumunëve. Ukrainishtja është gjuha zyrtare e Ukrainës. Alfabeti i saj është cirilik.

Lexo më tej...

Java 10-të

Mësonjëtorja e Korçës

Mësonjëtorja e Korçës është shkolla e parë kombëtare e gjuhës shqipe në viset shqiptare në kohën e Perandorisë Osmane. Mësonjëtorja u hap më 7 mars të vitit 1887 në Korçë në fund të periudhës së perandorisë. Tashmë ndërtesa e shkollës shërben si një muze dhe ndodhet në veri të bulevardit "Shën Gjergji".

Hapja e shkollës erdhi si rezultat i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare që synonte të mundësoheshin të drejtat kombëtare brenda Perandorisë Osmane. Mësonjëtorja përbënte një qendër për edukimin kulturor dhe patriotik, kishte rëndësi e një vlerë të veçantë duke qenë se shkrimi i shqipes nuk u lejua pas ngjarjeve të Lidhjes së Prizrenit.

Data e hapjes së saj festohet nga shqiptarët si "Dita e Mësuesit".

Në 1885-ën, Naim Frashëri si burokrat në Ministrinë e Arsimit në Stamboll, me të vëllain, Sami Frashërin dhe shqiptarë të tjerë me ndikim të "Shoqërisë së të Shtypurit Shkronja Shqip" ia dolën të siguronin lejen nga Sulltan Abdulhamidi II për hapjen e një shkolle shqiptare për djem në Korçë.

Lexo më tej...

Java 11-të

Harri Poter

Harry Potter është një seri romanesh fantazi të shkruara nga shkrimtarja britanike, J. K. Rowling. Vëllimet, të emëruara pas personazhit kryesor, rrëfejnë aventurat e një magjistari të ri, Harri Poter, dhe miqve të tij, Ron Uezli dhe Hermionë Grenxhër, të cilët janë studentë në Shkollën e Magjisë dhe Shtrigërisë Hoguorts. Historia flet për përballjen e Harrit me magjistarin e errët, Lordin Fluronvdekje, i cili ka për qëllim të bëhet i pavdekshëm, të pushtojë botën e magjisë, të nënshtrojë njerëzit jomagjistarë (Babanacët), dhe të vrasë të gjithë ata që mundohen ta pengojnë.

Që prej nxjerrjes së romanit të parë, Harry Potter dhe Guri Filozofal, më 30 qershor 1997, librat kanë fituar një popullaritet të pamasë dhe kritika të shumta pozitive, duke u kthyer në një sukses tregtar kudo në botë. Vepra është përkthyer në 80 gjuhë të ndryshme dhe deri në shkurt të 2008-ës janë shitur rreth 500 milion kopje, duke e kthyer serinë e Harry Potter-it në një nga seritë e librave më të shitura në historinë botërore. Katër librat e fundit kanë vendosur rekordin për librat e shitur më shpejt në histori, me gjithsej 11 milion kopje të shitura në Shtetet e Bashkuara vetëm në 24 orët e para që nga dalja ne treg.

Ky është një artikull i përkryer në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 12-të

Sarkofag me muzat, rreth vitit 250, në Vatikan

Historia e arteve përfshin çdo aktivitet ose produkt i krijuar nga njeriu për qëllime komunikuese që shprehin ide, emocione ose vizion të botës. Arti përdor metoda të ndryshme, të tilla si plastike, gjuhësore, sonore apo të përziera. Përgjatë kohës arti është klasifikuar në mënyra të ndryshme, që nga ai mesjetar në arte liberale dhe arte mekanike, në klasifikimin në arte të bukura dhe arte të aplikuara e deri te përcaktimet bashkëkohore, ku arti shihet si një shfaqje e kreativitetit njerëzor. Një ndarje e shekullit XX të arteve është ajo e “nëntë arteve”. Ajo u hartua fillimisht në vitin 1923 nga poeti italian Ricciotto Canudo dhe u zgjerua me dy zërat e fundit nga kritiku francez Claude Beylie në 1964-ën. Kështu, lista e arteve kryesore në shekullin XX përfshin: arkitekturën, kërcimin, skulpturën, muzikën, pikturën, poezinë kinemaja, radiotelevizioni dhe tregimet figurative. Tanimë, përveç formave të vjetra të shprehjes artistike po konsiderohen edhe mënyra të reja shprehjeje artistike si moda, gastronomia, computer art-i, artet grafike, performanca, reklama, animimi dhe videolojërat.

Sot, arti gëzon një rrjet të gjerë studimi, përhapja dhe konservimi i gjithë trashëgimisë artistike të njeriut përgjatë historisë. Ngritja e medias ka qenë themelore në përmirësimin e studimit dhe përhapjes së artit.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 13-të

Shtetet firmëtare të Konventës Evropiane të të Drejtave të Njeriut

Konventa Evropiane për të Drejtat e Njeriut (emri zyrtar: Konventa për Mbrojtjen e të Drejtave të Njeriut dhe Lirive Themelore) është një dokument ndërkombëtar për mbrojtjen e të drejtave të njeriut dhe lirive themelore në Evropë. Hartuar në vitin 1950 nga Këshilli i Evropës, atëherë i sapoformuar, konventa hyri në fuqi më 3 shtator 1953.

Konventa krijoi Gjykatën Evropiane për të Drejtat e Njeriut (GjEDNj). Çdo individ që beson se të drejtat e tij sipas konventës janë shkelur nga një shtet anëtar i konventës mund të ngrejë një padi pranë kësaj gjykate. Vendimet ku gjenden shkelje janë të detyrueshme për t'u zbatuar nga shteti në fjalë, i cili duhet ta ekzekutojë vendimin. Vendimet e gjykatës janë të detyrueshme pavarësisht shumës së kompensimit. Për shembull, në vitin 2014 Rusia u detyrua të pagonte kompensime në masën 2 miliardë dollarë.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 14-të

Portret i Anton Çehovit

Anton Pavlloviç Çehovi (/ˈtʃɛkɔːf, -ɒf/;[1] rusisht: Анто́н Па́влович Че́хов, shqiptuar [ɐnˈton ˈpavləvʲɪtɕ ˈtɕɛxəf]; 29 janar 1860 – 15 korrik 1904) ishte fizikan, dramaturg dhe autor rus. Ai është një ndër shkrimtarët më të mëdhenj të tregimeve të shkurtra. Karriera e tij si dramaturg përfshin katër vepra klasike dhe tregime të shkurtra, të cilat janë vlerësuar maksimalisht nga shkrimtarët dhe kritikët. Me profesion, Çehovi ishte mjek: "Mjekësia është gruaja ime e ligjshme", ka thënë ai, "dhe letërsia është e dashura ime". Bashkë me Henrik Ibsenin dhe August Strindbergun, Çehovi referohet si një nga 3 figurat themelore në lindjen e hershme të modernizmit në teatër.

Anton Çehovi lindi në ditën e Shën Antonit të Madh, 29 janar 1860, dhe ishte i treti nga gjashtë fëmijët e mbijetuar, në Taganrog, port i Detit Azov në Rusinë lindore. Babai i tij, Pavell Jegoroviç Çehov, i biri i një ish-skllavi, ishte nga një fshat Vilhovatka afër Kobeliaky (Rajoni Poltava në Ukrainëne sotme) dhe zotëronte një ushqimore.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 15-të

Çarli Çaplin

Çarli Spencer Çaplin (16 prill 1889 Londër, Britani – 25 dhjetor 1977 Vevey, Zvicër) ishte regjisor, aktor dhe komedian anglez. Pati ndikim të madh në kinemanë botërore me stilin e tij komik dhe tragjik, në filma si: Cirku, Dritat e qytetit, Diktatori i madh, Çapkëni e të tjerë, të realizuar gjatë periudhës së filmave pa zë. Në vitet e filmave pa zë, ai shkëlqen në kinema, pasi arrin të shfaqë me rolin e tij si Vagabondi, një mjeshtëri që në atë kohë mund të krahasohet me Baster Kitonin dhe Harold Llojdin. Çarli përmendet për punën e tij dhe mbahet si inspirim në botën e kinematografisë.

Që në moshë të vogël, ai kishte parë nënën e tij duke performuar në skenë. Ishte ajo që e shtyu Çarlin të mos kishte frikë përpara publikut. Pasi nëna e tij u sëmur, Çarli iu kushtua teatrit. Kjo pjesë e jetës së tij paraqitet në mënyrë elegante në filmin Chaplin. Gjatë viteve 1906-1907, ai punon në Cirkun e Kejsit me kompaninë e Fred Karnos i cili e paguante 3 stërlina në javë.

Lexo më tej...

Java 16-të

Grupi "Gipsy Kings"

Gipsy Kings janë një grup muzikantësh flamenco, salsa dhe pop nga Arles dhe Montpellier në jug të Francës, të cilët performojnë kryesisht në spanjisht, por edhe duke përzier dialekte franceze jugore. Megjithëse anëtarët e grupit kanë lindur në Francë, prindërit e tyre janë kryesisht gitanos, romë spanjollë që u larguan nga Spanja gjatë Luftës Civile Spanjolle të viteve 1930. Ata janë të njohur për sjelljen e rumba flamenca, një muzikë e orientuar drejt pop-it që rrjedh larg nga muzika tradicionale e flamenkos, për audiencën në mbarë botën. Grupi fillimisht e quajti veten Los Reyes.

Los Reyes filloi si një grup ciganësh. Ata udhëtuan nëpër Francë, duke luajtur në dasma, festivale dhe në rrugë. Për shkak se ata jetonin shumë si ciganët, grupi mori emrin Gipsy Kings.

Lexo më tej...

Java 17-të

Grup popullor polifonik shqiptar me qeleshe dhe fustanella në Skrapar

Polifonia është një lloj teksture muzikore që përbëhet nga dy ose më shumë linja të njëkohshme të melodisë së pavarur, në krahasim me një teksturë muzikore me vetëm një zë, monofoni ose një teksturë me një zë melodik mbizotërues të shoqëruar nga akorde, homofonia.

Brenda kontekstit të traditës muzikore perëndimore, termi polifoni zakonisht përdoret për t'iu referuar muzikës së Mesjetës së Vonë dhe të Rilindjes. Format barok si fuga, e cila mund të quhet polifonike, zakonisht përshkruhen në vend të kësaj si kontrapuntale. Gjithashtu, në krahasim me terminologjinë e specieve kundërpikë, polifonia në përgjithësi ishte ose "pitch-against-pitch" / "point-against-point" ose "stained-pitch" në një pjesë me melisma me gjatësi të ndryshme në një tjetër.

Termi polifoni gjithashtu përdoret ndonjëherë më gjerësisht, për të përshkruar çdo teksturë muzikore që nuk është monofonike. Një këndvështrim i tillë e konsideron homofoninë si një nënlloj të polifonisë.

Lexo më tej...

Java 18-të

Mbreti Glauku dhe Mbretëresha Beroja marrin nën përkujdesje Pirron e vogël

Mbretëria e Ilirisë është emërtimi për organizimin politik, shoqëror dhe ushtarak që ka ekzistuar në Gadishullin Ballkanik në kohërat antike, në territorin që shtrihej në veri të Maqedonisë antike dhe Epirit dhe brigjet lindore të Adriatikut. Nga shekulli VIII p.e.s. e deri në shekullin V p.e.s. në zonën e bregdetit lindor të Detit Adriatik dhe brigjeve të Detit Jon, vërehet një ndikim i konsiderueshëm i qendrave kulturore nga Greqia dhe Italia e Jugut si rezultat i së cilës fillon të ndryshojë edhe mënyra e jetës, përmbajtja e saj dhe nevojat e përditshme. Si pjesë e nevojave, kishte ndryshime në organizimin shoqëror dhe forcimin e strukturave fisnore.

Të gjitha burimet historike (Thukididi, Teopompi, Diodori), pa përjashtim, flasin për mbretërinë në veriperëndim të Maqedonisë antike dhe në brigjet e Detit Adriatik. Historianët e sotëm janë të prirur ta quajnë këtë mbretëri sipas zonave të fiseve përkatëse: Mbretëria e taulantëve, Mbretëria e dardanëve, Mbretëria e ardianëve, Mbretëria e enkelejve, etj.

Në Ilirinë e Jugut organizimet e para shtetërore u formuan pak më herët se në viset e tjera të këtij rajoni.

Lexo më tej...

Java 19-të

Stadiumi i Prishtinës

Sporti në Prishtinë paraqet epiqendrën e sportit në Kosovë, ku aktiviteti organizohet në nivele amatore dhe profesionale, organizata sportive dhe klube, të rregulluara nga Komiteti Olimpik i Kosovës dhe Ministria e Kulturës, Rinisë dhe Sportit. Prishtina dallohet për sukseset e saj në sporte si: futboll, boks, basketboll dhe futsal. Në të kaluarën ata kanë garuar për pesë sezone në Ligën e Parë Jugosllave midis viteve 1983-1988, në të cilën përfundimi i tyre më i mirë erdhi në sezonin e tyre të parë ndonjëherë në 1983-84-ën, duke përfunduar në vendin e 8-të. Në të njëjtin sezon ata arritën në finalet e Kupës Mitropa të 1983-84-ës, ku FC Prishtina përfundoi në vendin e dytë ndaj Eisenstadt nga Austria, si dhe arritja në gjysmëfinale në Kupën e Jugosllavisë në vitet 1987-88.

Në vitet e fundit, basketbolli është sporti më i suksesshëm në Prishtinë, pasi KB Prishtina ka fituar dy kampionate BIBL në sezonet 2014-15 dhe 2015-16 duke qenë e vetmja skuadër e basketbollit në Kosovë që e ka bërë këtë.

Lexo më tej...

Java 20-të

Biosinteza e proteinave duke filluar me transkriptimin dhe modifikimet pas transkriptimit në bërthamë. Më pas mARN-ja e pjekur eksportohet në citoplazmë ku përkthehet. Zinxhiri polipeptid më pas paloset dhe modifikohet pas përkthimit

Biosinteza e proteinave (ose sinteza e proteinave) është një proces thelbësor biologjik, që ndodh brenda qelizave, duke balancuar humbjen e proteinave qelizore përmes prodhimit të proteinave të reja. Proteinat kryejnë një sërë funksionesh kritike si enzima, proteina strukturore ose hormone. Sinteza e proteinave është një proces shumë i ngjashëm si për prokariotët ashtu edhe për eukariotët, por ka disa dallime.

Sinteza e proteinave mund të ndahet gjerësisht në dy faza: transkriptim dhe përkthim. Gjatë transkriptimit, një pjesë e ADN-së që kodon një proteinë, e njohur si gjen, shndërrohet në një molekulë shabllon të quajtur ARN-ja e dërguar (mRNA). Ky shndërrim kryhet nga enzimat, të njohura si ARN polimeraza, në bërthamën e qelizës. Në eukariotët, kjo mARN fillimisht prodhohet në një formë të parakohshme (pre-mRNA) e cila i nënshtrohet modifikimeve pas transkriptimit për të prodhuar mRNA të pjekur. mARN-ja e pjekur eksportohet nga bërthama e qelizës nëpërmjet poreve bërthamore në citoplazmën e qelizës që të ndodhë përkthimi. Gjatë përkthimit, mARN-ja lexohet nga ribozomet të cilët përdorin sekuencën nukleotide të mRNA-së për të përcaktuar sekuencën e aminoacideve. Ribozomet katalizojnë formimin e lidhjeve peptide kovalente midis aminoacideve të koduara për të formuar një zinxhir polipeptid.

Lexo më tej...

Java 21-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 22-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 23-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 24-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 25-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 26-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 27-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 28-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 29-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 30-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 31-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 32-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 33-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 34-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 35-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 36-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 37-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 38-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 39-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 40-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 41-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 42-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 43-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 44-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 45-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 46-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 47-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 48-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 49-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 50-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 51-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 52-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 53-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 54-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.