Wikipedia:Faqja kryesore/Artikulli i javës/Arkivi/2019

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Artikujt e listuar më poshtë janë artikuj të shfaqur në seksionin "Artikulli i javës" gjatë gjithë vitit 2019.

Arkiva sipas viteve: 20122013201420152016201720182019

Java 1-rë

Një vrimë e zezë e simuluar me një masë totale prej dhjetë masash diellore siç shikohet nga një distancë prej 600 kilometrash me Udhën e Qumështit në sfond.

Relativiteti i përgjithshëm ose Teoria e relativitetit të përgjithshëm është një teori gjeometrike e gravitacionit e publikuar nga Albert Ajnshtajni1915. Në fizikën moderne teoria konsiderohet si një nga përshkrimet më të përkryera të gravitetit. Ajo unifikon relativitetin special dhe ligjin Njutonian të gravitetit universal, dhe e përshkruan gravitetin si një veti gjeometrike të hapësirës dhe kohës, ose hapësirë-kohës. Në veçanti, kurbatura e hapësirë-kohës është e lidhur direkt me momentin katër-dimensional (relacioni mbi masë-energjinë dhe momentin linear) ose çfarëdo lënde dhe rrezatimi që mund të jenë të pranishme. Relacioni jepet në mënyrë specifike nga ekuacionet e fushës të Ajnshtajnit, një sistem ekuacionesh diferenciale pjesore.

Parashikimet e relativitetit të përgjithshëm ndryshojnë shumë nga ato të fizikës klasike, veçanërisht përsa i përket rrjedhës së kohës, gjeometrisë së hapësirës, lëvizjes së trupave gjatë rënies së lirë, dhe propagimit të dritës. Shembuj të këtyre ndryshimeve përfshinë bymimin gravitacional të kohës, zhvendosjen gravitacionale të dritës, dhe vonesën kohore gravitacionale. Parashikimet e relativitetit të përgjithshëm janë konfirmuar në të gjitha observimet dhe eksperimentet e deri tanishme. Edhe pse relativiteti i përgjithshëm nuk është e vetmja teori relativiste e gravitetit, ajo është teoria më e thjeshtë që është konsistente me të dhënat eksperimentale. Megjithatë pyetje të papërgjigjura ngelen akoma, më themelorja e të cilave është se si mundet që teoria e relativitetit të përgjithshëm të bashkohet me ligjet e fizikës kuantike në mënyrë që të japë një teori të plotë dhe të vetë-qëndrueshme të gravitetit kuantik.

Teoria e Ajnshtajnit ka aplikime të rëndësishme astrofizike. Ajo dëshmon rreth ekzistencës së vrimave të zeza — rajone të hapësirës në të cilat hapësira dhe koha janë të deformuara në një mënyrë të tillë që as drita nuk mund të largohet — këto objekte janë gjendjet finale për yjet masivë. Ka evidenca se vrima të zeza yjore si dhe varietete më masive të vrimave te zeza janë të përgjegjshme për rrezatimin intensiv të lëshuar nga disa objekte astronomike si bërthamat galaktike aktive ose mikrokuazarët. Përkulja e dritës nga graviteti çon në fenomenin e lentës gravitacionale, ku imazhe të shumëfishta të të njëjtit objekt të largët astronomik janë të dukshme në qiell. Relativiteti i përgjithshëm parashikon gjithashtu ekzistencën e valëve gravitacionale, të cilat janë matur në mënyrë indirekte ; një matje direkte është qëllimi kryesor i projekteve si LIGO. Për më tepër, relativiteti i përgjithshëm formon themelin e modeleve kontemporane kozmologjike të universit në zgjerim.

Lexo më tej...

Java 2-të

Një luan Aziatik dhe dy tigra BengalezParkun Kombëtar të Bengatas, Indi. India është i vetmi vend në botë që ka dhe tigrin dhe luanin në natyrën e saj.

Historikisht, meritat krahasuese të tigrit (Panthera tigris) kundrejt luanit (Panthera leo) kanë qenë temë popullore të diskutimit nga gjuetarët, natyralistët, artistët dhe poetët, dhe të vazhdojë të frymëzojë imagjinatën popullore në ditët e sotme. Në të kaluarën, luanët dhe tigrat thuhet se garuan në shkretëtirë, ku vargjet e tyre mbivendosen në Euroazi. Rrethanat më të zakonshme të raportimit të një dyluftimi të tyre janë në kaptivitet, ose qëllimisht ose rastësisht.

Në përgjithësi, në aspektin e përmasave të trupit dhe peshës, tigri modern dhe luani janë dy llojet më të mëdha të gjinisë Panthera dhe familjes së maceve. Ndryshimet në mendime dhe matje ekzistojnë për ta, sidomos në mes të popullatave ose nënllojeve të ndryshme. Përveç kësaj, ekzistojnë ngjashmëri dhe dallime për karakteristika të tjera, të tilla si gjatësia e kafkave të tyre. Sa i përket të afërmve të tyre parahistorikë, të tillë si tigri Ngadon dhe luani Amerikan, ata konsideroheshin të jenë mjaft të mëdhenj, por matjet, vlerësimet ose mendimet për peshat ose madhësitë e tyre ndryshojnë.

Si luani ashtu edhe tigri njihen si kafshë të frikshëm në zonat e tyre, qoftë midis grabitqarëve ose njerëzve. Në veçanti, të dy mund të jenë te tmerrshëm për njerëzit, edhe pse normat e vrasjeve së njerëzve kanë tendencë të jenë më të larta për tigrin sesa për luanin.

Lexo më tej...

Java 3-të

Ballaban Badera ishte gjeneral i ushtrisë osmane me prejardhje shqiptare i cili në shekullin XV ishte kryekomandant i Sulltanit Mehmeti II gjatë Rrethimit të dytë të Krujës, ku ai ishte në krye të ushtrisë osmane që masakroi rreth 14 000 njerëz.

I lindur në fshatin BaderëMat, në një familje të krishterë, u vu në shërbim të osmanëve më 1430 dhe u ngrit në rangun e pashait në kohën e Sulltan Mehmetit II. Flitet që ka qenë i pari i cili u ngjit në muret e Konstandinopojës gjatë betejës1453 duke shënjuar fundin e Perandorisë Bizantine. Në periudhën 1464-1465 ka qenë sanxhakbej i Ohrit, dhe qe ndër gjeneralët e dërguar kundër Skënderbeut, të cilin e luftoi në disa beteja, më 1464 dhe 1465 në betejën e Vajkalit, të Meçadit, Betejën e Dytë të Vajkalit dhe atë të Kasharit. Në 1466-1467 ishte kryekomandant i osmanëve në Rrethimin e dytë të Krujës, ku edhe vdiq i vrarë. Të gjitha betejat kundër Skënderbeut i humbi, por, mbas pushtimit të Shqipërisë nga osmanët, u shndërrua në figurë të nderuar të myslymanëve të zonës së Petrelës, ku kishte edhe një tyrbe, e cila u shkatërrua në 1967, dhe nderimet kundrejt tij mbaruan.

Lexo më tej...

Java 4-të

Roberto Baggio (Italisht:[roˈbɛrto ˈbaddʒo]; lindur më 18 shkurt 1967) është një ish futbollist profesionist italian i cili luante zakonisht si sulmues i dytë ose mesfushor sulmues, si dhe ishte i aftë të luante në disa pozicione sulmuese. Ai është i drejtori i sektorit teknik të Federatës Italiane të Futbollit (FIGC). Ai ka qënë një lojtar me dhunti teknike, si dhe një organizator krijues dhe një specialist i goditjeve të lira, i cili gjithashtu njihej për aftësitë dribluese dhe atyre të shënimit. Baggio gjithashtu është konsideruar si një nga lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave. Në vitin 1999, ai u rendit i katërti në sondazhin e mbartur në internet nga FIFA për lojtarin më të mirë të shekullit, si dhe u zgjodh edhe në në ekipin e ëndërrave të FIFA Kupës së Botës në vitin 2002. Në vitin 1993, ai u emërua FIFA Lojtari Botëror i Vitit dhe fitoi edhe Topin e artë. Në vitin 2004, ai u emërua nga PeléFIFA 100, një list me lojtarët më të mirë të të gjitha kohërave.

Baggio ka luajtur 56 ndeshje me Italinë, dhe ka shënuar 27 gola, duke qënë golashënuesi i katërt më i mirë i të gjitha kohërave i kombëtares sëbashku me Alessandro Del Pieron. Ai shkëlqeu në ekipin italian që u rendit i treti në Kupën e Botës 1990, duke shënuar dy herë. Në edicionin tjetër, ai udhëhoqi Italinë në finale, duke shënuar pesë gola; ai mori çmimin Topi i Argjendë dhe u emërua edhe në formacionin e turnamentit. Pavarësisht se ishte ylli i ekipit gjatë turnamentit, ai humbi penalltinë vendimtare në gjuajtjet e penalltive në finale ndaj Brazilit. Në Kupën e Botës 1998, ai shënoi dy herë me Italinë që u eliminua në çerek-finale nga Franca që në fund u shpall fituese. Baggio është lojtari i vetëm italian që ka shënuar në tre edicione të FIFA Kupës së Botës, dhe me nëntë gola është një nga tre lojtarët, sëbashku me Paolo Rossin dhe Christian Vierin, që kanë shënuar më shumë gola për Italinë në këtë turnament.

Baggio njihet me pseudonimin Il Divin Codino (Bishtkali hyjnor), për modelin e flokëve që ka pasur gjatë shumicës së karrierës së tij, për talentin dhe bindjeve të tija Budiste. Në vitin 2002, ai u emërua ambasador i Organizatës së Ushqimit dhe BujqësisëKombeve të Bashkuara. Një vit më vonë, ai ishte fituesi i parë i çmimit Golden Foot. Si mirënjohje për aktivitetet humanitare të tij, ai mori çmimin Njeriu i Paqes nga Çmimi Nobel për Paqe në vitin 2010. Ai u fut në Sallonin e Famës të Futbollit Italian në vitin 2011.

Lexo më tej...

Java 5-të

Tribuna e Bad Gones para ndeshjes Olympique Lyonnais – Real Madrid në 2006.

Olympique Lyonnais (shqiptimi frëngjisht: [ɔlɛ̃pik ljɔnɛ]), njohur shkurtësisht si Lyon (shqiptimi frëngjisht: [ljɔ̃]) ose OL, është një klub futbolli francez me seli në Lion. Klubi luan në Ligue 1, elita e futbollit francez, Ligue 1. Klubi u themelua si Lyon Olympique Universitaire në vitin 1899 sipas shumë tifozëve dhe historianëve sportivë, por kombëtarisht u themelua më 1950. Periudha më e suksesshme e klubit ka qënë shekulli XXI. Klubi fitoi kampionatin e parë në Ligue 1 në vitin 2002, dhe pastaj vendosi një rekord kombëtar për numrin më të madh të fitoreve rreshtas, pasi klubi fitoi edhe gjashtë kampionatet e rradhës. Lyon ka fituar gjithashtu edhe shtatë Trophée des Champions, pesë tituj të Coupe de France dhe tre tituj të Ligue 2, një rekord.

Lyon ka marrë pjesë në Ligën e Kampionëve të UEFA-s 12 herë, dhe, gjatë sezonit 2009–10, arriti gjysëm-finalen për herë të parë në historinë e saj, pas tre prezencave më parë si skuadër çerek-finaliste. Olympique Lyonnais i luan ndeshjet si skuadër vendase në Parc Olympique Lyonnais, një stadium me kapacitet për 59,186 spektatorë, i njohur për arësyeje sponsorizimi si Stadiumi Groupama. Vendndodhja e stadiumit është në Décines-Charpieu, zonë urbane e Lionit. Ngjyrat e klubit janë e kuqja, bluja dhe e bardha. Lyon ka qënë pjesë e G-14, një grup udhëheqësish të futbollti evropian dhe, gjithashtu, është një nga klubet themeluese të organizatës pasardhëse, Shoqata e Klubeve Evropiane.

Olympique Lyonnais është një nga klubet më popullor në Francë. Një vëzhgim në vitin 2009 zbuloi se rreth 11% e tifozëve të shtetit mbështesin klubin, një proporcion që Lyon e ndan me Paris Saint-Germain, duke qënë klubi i dytë më popullor, mbrapa Olympique de Marseille. Pseudonimi i klubit është Les Gones që do të thotë "Fëmijët" në dialektin rajonal të Lionit. Presidenti i klubit është Jean-Michel Aulas, kurse trajneri i skuadrës është Bruno Génésio. Olympique Lyonnais ka gjithashtu edhe ekipin e femrave që është një nga ekipet më të suksesshme të Evropës me tre Liga Kampionesh për Femra. Në Francë, klubi mban rekordin për numrin e titujve të fituar (15); ata gjithashtu kanë fituar Coupe de France nëntë herë.

Lexo më tej...

Java 6-të

Artem Kravets

Artem Anatoliyovich Kravets (Ukrainisht: Артем Анатолійович Кравець; lindur më 3 qershor 1989) është një futbollist profesionist ukrainas i cili luan si sulmues për klubin turk Kayserispor dhe kombëtaren ukrainase.

Kravets është produkt i akademisë së Dynamo Kyiv. Ai debutoi si profesionist në sezonin 2006–07. Edhe pse la mbresa me talentin e tij, duke fituar edhe krahasime me sulmuesin legjendar Andriy Shevchenko, sezonet e rradhës të Kravets u kushtëzuan nga dëmtime madhore që e lanë në hije. Megjithëse u duk sikur Kravets kapi formën gjatë sezonit 2010–11, ai pësoi një tjetër dëmtim madhor që e la jashtë fushave për disa muaj, duke humbur kështu mundësinë të debutonte edhe me ekipin kombëtar.

Fatkqësitë e Kravets vazhduan, dhe ai zhvilloi vetëm dy paraqitje në dy sezonet e ardhshme. Në sezonin 2013–14, u huazua tek Arsenal Kyiv, por kjo periudhë ishte e shkurtër për shkak të falimentimit të klubit, duke bërë që Kravets të rikthehej. Sezoni tjetër ishte më i miri për të, pasi përveç se rifitoi formën fizike, Kravets mundi edhe të shënojë rregullisht, duke rifituar kombëtaren pas katër vitesh. 15 golat e tij ishin vendimtarë për ekipin në fitimin e kampionatit për herë të parë pas pesë sezonesh. Pavarësisht se në shkurt 2015 rinovoi kontratën, dy sezonet e ardhshme e panë atë në huazim në Gjermani dhe Spanjë, respektivisht tek VfB Stuttgart dhe Granada. Në janar 2018, Kravets u largua përfundimisht nga klubi për të firmosur në Turqi me Kayserispor.

Kravets ka luajtur me disa ekipe moshash të Ukrainës, përfshirë Kombëtaren ukrainase nën-19 të futbollit, me të cilën shënoi 7 gola në 12 paraqitje. Me ekipin nën-21, Kravets zhvilloi dy paraqitje në Kampionatin Evropian nën-21 në vitin 2011. Në të njëjtin vit, ai bëri debutimin e tij zyrtar me ekipin e të rriturve. Edhe pse ishte një element i rëndësishën i ekipit gjatë kualifikueseve të Euro 2016, ai u la jashtë finaleve të turneut.

Lexo më tej...

Java 7-të

Rita Ora në 2018

Rita Sahatçiu Ora (e lindur Rita Sahatçiu, në 26 nëntor 1990) është një këngëtare dhe aktore britanike me prejardhje shqiptare. Suksesi i saj u rrit në shkurt të vitit 2012, kur ajo u paraqit me teken Hot Right Now, bashkëpunim me DJ Fresh-in, e cila arriti numrin një në Mbretërinë e Bashkuar. Albumi i parë i saj Ora, që doli në shitje në gusht të vitit 2012, dhe arriti në numrin një për shitje në Mbretërinë e Bashkuar. Albumi përmbante teket Britanike R.I.P dhe How We Do (Party). Ora ishte artistja me numrin më të madh të tekeve në listën britanike në vitin 2012, me tre teke rradhazi që arritën në pozitën më të lartë.

Në janar 2014, Adidas njoftoi një bashkëpunim projektues me Ritën për markën e tyre, Adidas Originals. Gjithashtu në vitin 2014, kënga I Will Never Let You Down arriti numrin katër në Mbretërinë e Bashkuar, dhe ajo u shfaq në teken "Black Widow " të Iggy Azalea, e cila arriti numrin pesë në Mbretërine e Bashkuar dhe SHBA. Në 2015, Ora u bë trajnere në serinë e katërt të The Voice UK dhe, më vonë atë vit, një gjyqtare në serinë e dymbëdhjetë të The X Factor.

Albumi i dytë i saj në studio, Phoenix, doli në shitje në nëntor 2018. Tekja Your Song arriti numrin dhjetë në Britaninë e Madhe , dhe teket Anywhere dhe Let You Love Me, arritën numrin pesë në Mbretërinë e Bashkuar; kjo e fundit e bëri Orën artisten e parë femër britanike që të ketë gjithësej trembëdhjetë këngë të cilat kanë arritur të paktën pozicionin e dhjetë në listat e Mbretërisë së Bashkuar.

Lexo më tej...

Java 8-të

Jeronim de Rada

Jeronim de Rada (Maqi, 29 dhjetor 1814 - 28 shkurt, 1903), ishte mësues, botues, folklorist, filolog, poet dhe shkrimtar italo-arbëresh, themeluesi i Rilindjes Kombëtare Shqiptare.

Biri i një profesor të greqishtes dhe i latinishtes, Jeronimi mbaroi studimet për letërsi në Universitetin e Napolit.

Në tetor të 1836 u largua nga Napoli duke u kthyer në vendlindje. Më 21 qershor1837, pasi u bë pjesë e një grupi revolucionarësh të fshehtë nga miku Pasquale Rossi, vihet në krye të një grupi prej dhjetë kalabrezësh të cilët shkojnë në një takim grupesh komplotiste për një kryengritje në Kozencë, por paraqitet vetëm një grup arbëreshësh kalabrez dhe kryengritja dështon. Në gusht të 1840, u arrestua dhe burgosur i dyshuar për veprimtari ilegale, por u lirua një muaj më vonë për mungesë provash.

Në vitin 1848 mori pjesë në një demonstratë për kushtetutën dhe nxori gazetën e parë shqiptare: "L’Albanese d’Italia", në të cilën shprehu pikëpamjet e tij për ngjarjet e kohës. Mbylli gazetën në të njëjtin vit pas dështimit të revolucionit dhe u kthye në vendlindje, i vendosur për të mos u përzier më me politikë. Më 1849 u emërua profesor i arbërishtes në Shën Adrian.

Ai organizoi kongresin e parë të arbërishtes në Corigliano Calabro dhe mori pjesë në kongresin e dytë të gjuhës shqipeLungro. Falë De Gubernati dhe së bashku me Giuseppe Schirò themeloi katedrën e arbërishtes në Institutin Oriental në Napoli.

De Rada ndërroi jetë më 28 shkurt 1903 në Maqi.

Lexo më tej...

Java 9-të

Van der Sar në Dublin, 2015.

Edwin van der Sar (Holandisht: [ˈɛtʋɪn vɑn dɛr ˈsɑr]; lindur më 29 tetor 1970) është një ish futbollist profesionist holandez i cili luajti si portier. Gjatë karrierës së tij ai luajti për Ajax, Juventus, Fulham dhe Manchester United. Ai është lojtari i dytë me më shumë ndeshje në historinë e kombëtares holandeze. Aktualisht punon si kryeshefi ekzekutiv tek Ajax. Në vitin 2016 ai doli nga pensionimi për të luajtur një ndeshje me ekipin amator VV Noordwijk.

Van der Sar filloi karrierën e tij si profesionst tek Ajax dhe konsiderohet si një nga lojtarët e gjeneratës së artë të klubit në vitet 1992–96. Ai qëndroi me klubin nëntë vite para se të kalonte tek klubi italian Juventus dhe më pas në Angli, në fillim me Fulham dhe më pas me Manchester United. Ai është një nga lojtarët e paktë që ka fituar UEFA Ligën e Kampioneve me dy ekipe të ndryshme – me Ajaxin në vitin 1995 dhe me Manchester United në vitin 2008; në këtë të fundit, ai u shpall edhe Lojtari i ndeshjes në finale. Van der Sar është gjithashtu edhe fitues i Kupës UEFA, sukses të cilin e arriti me Ajaxin në vitin 1992.

Van der Sar është një nga lojtarët më të dekoruar në historinë e futbollit, duke fituar 27 trofe në karrierë, më së shumti me Ajaxin dhe Manchester Unitedin. Ai gjithashtu ka vendosur edhe disa rekorde. Në sezonin 2008–09, ai vendosi një rekord botëror duke qëndruar plot 1,311 pa pësuar gol në kampionat. Deri në vitin 2017 ai ishte lojtari me më shumë ndeshje të luajtura për Holandën, deri sa Wesley Sneijder e kaloi. Ai është gjithashtu edhe lojtari më i vjetër që ka fituar Premier Ligën (40 vjeç e 205 ditë). Van der Sar gjithashtu ka fituar disa trofe personal, ku përfshihet çmimi Portieri më i mirë evropian në vitet 1995 dhe 2009, si dhe Portieri i vitit i UEFA-s në vitin 2009. Ai është konsideruar nga kritikët dhe kolegët, si një nga portierët më të mirë të të gjitha kohërave.

Lexo më tej...

Java 10-të

Varri i Egistit jashtë mureve të akropolit.

Mikena (në greqisht: Μυκῆναι, Mykēnai ose Μυκήνη, Mykēnē) është një sit arkeologjik në Greqi, i gjendur rreth 90 km në jug-perëndim të Athinës, në veri-lindje të Peloponezit. Argosi është 11 km në jug; Korinti, 48 km në veri. Nga kodra mbi të cilën gjendet pallati, mund të shihet përgjatë Argolidës deri në Gjirin Saronik. Në mijëvjeçarin e dytë p.e.s., Mikena ishte një nga qendrat kryesore të qytetërimit grek të lashtë, një fortesë ushtarake që dominonte një pjesë të madhe të Greqisë jugore. Periudha nga viti 1600 p.e.s. deri rreth vitit 1100 p.e.s. quhet Periudha mikenase e Greqisë e lidhur me Mikenën. Në kulmin e saj në 1350 p.e.s., akropoli dhe qyteti i poshtëm kishte një prej 30 000 banorësh dhe një territor prej 32 hektarësh.

Lexo më tej...

Java 11-të

Logoja e Harry Potter.

Harry Potter është një seri e përbërë prej shtatë romanesh fantazi të shkruara nga autorja britanike, J. K. Rowling. Vëllimet, të emëruara pas personazhit kryesor, rrëfejnë aventurat e një magjistari të ri, të quajtur Harri Poter, dhe shokëve të tij, Ronald Uezli dhe Hermionë Grenxhër, të cilët janë studentë në Shkollën e Magjisë dhe Shtrigërisë, Hoguorts. Historia flet për përballjen e Harrit me magjistarin e errët, Lordin Fluronvdekje, i cili ka për qëllim të bëhet i pavdekshëm, të pushtojë botën e magjisë, të nënshtrojë njerëzit jo-magjistarë (babanacët), dhe të vrasë të gjithë ata që mundohen ta pengojnë.

Që prej nxjerrjes së romanit të parë, Harry Potter dhe Guri Filozofal, në 30 qershor 1997, librat kanë fituar një popullaritet të pamasë dhe kritika të shumta pozitive, duke u kthyer në një sukses tregtar kudo në botë. Seria kanë hasur gjithashtu disa kritika negative, duke përfshirë shqetësimin për tonin e errët të përdorur në të shkruar si dhe dhunën që paraqesin. Vepra është përkthyer në 80 gjuhë të ndryshme dhe deri në shkurt të 2008-ës janë shitur rreth 500 milion kopje, duke e kthyer serinë e Harry Potter në një nga seritë e librave më të shitura në historinë botërore. Katër librat e fundit kanë vendosur rekordin për librat e shitur më shpejtë në histori, me një total prej 11 milion kopjesh të shitura në SHBA vetëm në 24 orët e para që nga dalja ne treg.

Lexo më tej...

Java 12-të

Moisiu si Princ Kalaf në veprën TurandotCarlo Gozzi-t, Deutsches Theater, Berlin, dhjetor 1911.

Aleksandër Moisiu ose Alessandro Moissi, thjesht Moisi, lindi më 2 prill të vitit 1879Trieste dhe vdiq më 23 mars të vitit 1935Vjenë, ishte aktor austriak me origjinë shqiptare. Në moshën 19 vjeçare shkon në Vjenë, ku me ndihmën e Jozef Kainc iu përkushtua aktrimit. Më 1898 e nisi karrierën e vet si kompars (aktorë që luajnë rol të vogël) në Burgtheater. Pastaj vijuan angazhime në teatër në Pragë dhe Berlin. Në Berlin Aleksandër Moisiu u pranua në seminarin e Max Reinhardt me të cilin shkoi në turne në Shën Petersburgu (1911). Atje u dallua për rolin e Edipit. Pas këtij suksesi ai u angazhua në shumë vende të Evropës dhe Amerikës Veriore.

Lexo më tej...

Java 13-të

Stema e Balshajve

Balshajt (në alfabetin cirilik: Балшић, sh. Балшићи, tr. Balšići; latinisht: Balsich) kanë qenë një familje fisnike që sunduan Principatën e Shkodrës nga 1362 e deri më 1421, përgjatë dhe pas rënies së Perandorisë serbe.

Me origjinë nga Balëzi i Shkodrës, pas shembjes së perandorsë së Car Dushanit, Balshajt shtinë në dorë disa qytete si Shkodra, Ulqini dhe Tivari dhe formuan një principatë të pavarur. Ata prenë çdo lidhje me oborrin e carit të ri serb, Stefan Uroshit i cili i konsideronte "rebelë" dhe i trajtonte si kundërshtarë të tij. Ky i fundit u përpoq t'i nxiste sundimtarët sllavë dhe Venedikun kundër Balshajve, kurse Venediku nga ana e tij nxiti dhe mbështeti kundër tyre sundimtarë sllavë si carin serb Stefan Uroshin.

Në vitin 1369 kaluan në ritin katolik për t'u afruar me Perëndimin por nuk i detyruan shtetasit e tyre ortodoksë të bënin të njëjtën gjë, kësodore duke u dëshmuar tolerantë ndaj besimeve tjera, për dallim prej mbretërve serbë që mëtonin të çrrënjosnin herezitë. Ata shtinë në dorë Zetën (pjesë të Malit të Zi të sotëm), pjesë të Kosovës dhe Shqipërisë, por ndikimi i tyre shtrihej edhe në Çamëri, duke bashkuar kësisoj pjesën më të madhe të trojve shqiptare në një zotërim. Së bashku me sundimtarë tjerë shqiptarë luftuan kundër mbetjeve të perandorisë së Car Dushanit, duke u shkëputur mbretërve serbë Vukashin dhe Marko disa qytete që ata nuk arritën t'i rikthenin përkundër ndihmës që u erdhi nga osmanët. Në vitin 1385 ushtria e Balshajve u përball me ushtrinë osmane në Savër duke pësuar disfatë. Si rrjedhojë humbën pjesën më të madhe të zotërimeve të tyre.

Mbi origjinën e tyre ka disa hipoteza por shumica e burimeve të sotme mbështesin origjinën shqiptare të tyre.

Lexo më tej...

Java 14-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 15-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 16-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 17-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 18-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 19-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 20-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 21-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 22-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 23-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 24-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 25-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 26-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 27-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 28-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 29-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 30-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 31-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 32-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 33-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 34-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 35-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 36-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 37-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 38-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 39-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 40-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 41-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 42-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 43-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 44-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 45-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 46-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 47-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 48-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 49-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 50-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 51-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 52-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 53-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 54-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.