Ballai

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search
Monedha me figurën e Mbretit ilir Ballai
Monedhat e Mbretit Ballai
Monedha bronzi të Mbretit ilir Ballai. Koka e Ballait. Artemisi me një pishtar. Mbishkrimi: ΒΑΛΛΑΙΟΥ (e Ballait).
A-Lokacionet e prerjes së monedhave. B-Lokacionet ku janë zbuluar monedhat e Mbretit Ballai.

Ballai ose në formën latine i njohur si Ballaios ishte mbret ilir i cili udhëhoqi në Rhizon (sot Risan) në vitin 168 p.e.s. Përderisa hasen me bollëk monedhat e tija në rajon do të bëjnë me dije se ai mund te kete qene një figurë me ndikim shumë te madh megjithese të nuk ka asnjë dëshmi historike letrare dhe ekzistencën e tij. [1] Monedhat metalike te Ballai-t gjenden gjerësisht edhe si imitime në rajon, ndonjëherë jane kopjuar në mënyrë te padallueshme. Ne qyte jane prej argjendi dhe me titullin mbret per te kurse jashte qytetit jane me se shumti prej bronxi.

Identifikimi[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

Ballai është një mbret ilir i padëshmuar në tekstet historike të Antikitetit. Emri i tij ndeshet në monedha të shumta të gjetura në të dy brigjet e Adriatikut. Prej historianëve mendohet si një sundimtar i rëndësishëm ilir. Vetë monedhat e mbretit tjetër mjaft të njohur ilir, Gentit, janë shumë më të pakta në krahasim me ato të Ballait. Kryeqendra e Ballait besohet se ka qenë fortesa e vjetër ilire e Rizonit.

Sipas mendimit të shumicës së historianëve modernë, Ballai ka trashëguar Mbretërinë Ardiane të Gentit pas vitit 168 p.e.s. Ai mund të ketë marrë pjesë në fushatën romake kundër dalmatëve në vitin 156 para Krishtit. Tit Livi shkruan se pas humbjes kundër romakëve, mbreti Gent dërgoi dy pjestarë të fisnikërisë ilire si ambasadorë në Romë për të negociuar me romakët. Emrat e këtyre ambasadorëve janë Teuticus dhe Bellus; ndaj historiani Hasan Ceka ka ngritur hipotezën se emri i Bellus-it mund të ketë qenë një transkriptim i gabuar për Ballaios.

Sipas propozimit të bërë nga autori Giovanni Gorini, Ballai mund të ketë mbretëruar në vitet 175-195 para Krishtit. Ai mund të ketë qenë një pasardhës i drejtpërdrejtë i mbretit Pines. Përndryshe çfarë mund të pohohet me siguri është se ka qenë sundimtari i Shtetit të Ardianëve. Monedha e Ballait me mbishkrimin e gjatë ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΒΑΛΛΑΙΟΥ (βασιλέως Βαλλαίου) është dalluar se është fabrikuar në qytetin e Rhizonit ndërsa monedha me mbishkrimin e shkurtër ΒΑΛΛΑΙΟΥ dhe imazhin e kokës së mbretit, e cila është më e vjetër, është fabrikuar në ishullin e Farit. Shpërndarja e monedhave tregon një përqëndrim në Dalmacinë qendrore, ndërsa numri i madh i versioneve tregon për një të prerje të shtrirë në kohë dhe për një mbretërim shumë vjeçar. Gjetja e monedhave të shumta në Itali konfirmon kontaktet tregtare mes dy brigjeve të Adriatikut.[1]

Referime[Redakto | Redakto nëpërmjet kodit]

  1. ^ Berranger, Danièle. Épire, Illyrie, Macédoine: mélanges offerts au professeur Pierre Cabanes. Presses Univ. Blaise Pascal, 2007, pp. 127-145.
  • Wilkes, J. J. The Illyrians, 1992, , ISBN 0-631-19807-5,page 179,"... ), shekulli II (:; diameter 17 mm d) Bronze coin o f King Ballaios; diameter 16 mm e)"