Stampa:Faqja kryesore/Artikulli i javës/2018

Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë
Jump to navigation Jump to search

Artikujt e listuar më poshtë janë artikuj të shfaqur në seksionin "Artikulli i javës" gjatë gjithë vitit 2018.

Arkiva sipas viteve: 2012201320142015201620172018

Java 1-rë

Vizatimi ilustron se si shpirti udhëton në secilën nga katër gjendjet e ekzistencës pas vdekjes varësisht nga karma e tij, sipas jainizmit.

Rimishërimi ose rilindja (anglisht: Reincarnation; rilindja e shpirtit në trup të ri) është koncept filozofik ose fetar që një aspekt i një qenieje të gjallë fillon një jetë të re në një trup apo formë tjetër fizik pas çdo vdekjeje biologjike. Ajo quhet gjithashtu rilindje ose transmigrim, dhe është pjesë e doktrinës Saṃsāra të ekzistencës ciklike. Është një parim qendror i të gjitha feve të mëdha indiane, pra Budizmi, Hinduizmi, Jainizmi dhe Sikizmi. Ideja e rimishërimit gjendet në shumë kultura të lashta, dhe një besim në rilindjen / metempsikozë u mbajt nga figura historike greke, të tilla si Pitagora, Sokrati dhe Platoni. Është gjithashtu një besim i zakonshëm i feve të ndryshme antike dhe moderne si Spiritizmi, Teozofia dhe Eckankari dhe gjendet edhe në shumë shoqëri fisnore anembanë botës, në vende të tilla si Australia, Azia Lindore, Siberia dhe Amerika e Jugut.

Megjithëse pjesa më e madhe e denominacioneve brenda feve abrahamike si judaizmi, krishterimi dhe islami nuk besojnë se individët rimishërohen, grupe të veçanta brenda këtyre feve i referohen rimishërimit; këto grupe përfshijnë pasuesit kryesorë historikë dhe bashkëkohorë të Kabalës, Katarëve, Alevitëve, Druzëve dhe Rosikurgëve.

Lexo më tej...

Java 2-të

Sami Frasheri with his wife Emine.jpg

Sami Bej Frashëri (1 qershor 1850, Frashër - 18 qershor 1904, Stamboll), i njohur edhe si Shemseddin Sami (turqisht: Şemseddin Sami) ishte rilindas i shquar, dijetar i madh, shkrimtar, publicist dhe ideologu kryesor i Lëvizjes Kombëtare Shqiptare. Lindi në FrashërPërmetit më 1 qershor 1850. Ishte një nga djemtë e Halit bej Dakollarit. Mësimet e para i mori në fshatin e lindjes. Më 1865 së bashku me pesë vëllezërit e tij dhe dy motrat u vendos në Janinë. Këtu së bashku me vëllanë, Naimin, Sami Frashëri kreu shkollën e mesme greke "Zosimea", ku përveç kulturës së përgjithshme, përvetësoi krahas greqishtes së re e të vjetër edhe gjuhën latine si dhe gjuhën frënge dhe atë italiane. Në Tetovë, nga Mahmut Efendiu (Kalkendelenli Mahmut Efendi), mësoi arabisht, persisht dhe turqisht.

Lexo më tej...

Java 3-të

Parashqevi-qirjazi 152 186.jpg

Parashqevi Qiriazi (2 qershor 1880-1970), Mësuese e Popullit, master i edukimit, pedagoge, intelektuale e shquar, veprimtare e arsimimit të femrës shqiptare, pjesëmarrëse e Kongresit të Manastirit, autorja e abetares së pare shqipe me alfabetin e Manastirit dhe e himnit të tij, e para femër shqiptare autore e një projekti arsimor.Parashqevi Qiriazi u lind më 2 qershor të vitit 1880 në Manastir (sot Republika e Maqedonisë).Ishte fëmija i dhjetë dhe më i vogli i çiftit Maria dhe Dhimitër Qiriazi, (Tashko, Konstandin, Gjerasim, Gjergj, Naum, Kristo, Pandeli, Fankë, Sevasti dhe Parashqevi). Shkollën fillore dhe shkollën e mesme i kreu në qytetin e saj të lindjes në Manastir.

Lexo më tej...

Java 4-të

Ibrahim Rugova.jpg

Ibrahim Rugova (2 dhjetor 194421 janar 2006) ishte Presidenti i parë i Republikës së Kosovës, duke shërbyer në vitet 1992–2000 dhe përsëri në vitet 2002–2006, ishte Intelektual,politikan, akademik dhe shkrimtar shqiptar Rugova mbante titullin Doktor.

Presidenti Ibrahim Rugova ishte bashkëthemeluses i Lidhjës Demokratike të Kosovës e cila ishte levizja e parë demokratike gjithë popullore ne Kosove qe udhehoqi popullin e Kosovës drejt rrugës për Liri,Pavarsi e Demokraci dhe qe më vonë do te transformohej ne Parti Politke dhe Rugova ishte kryetar i saj qe nga themelimi i saj më 23 dhjetor të vitit 1989 deri më 21 janar të vitit 2006 kur nderroi jetë

Ai udhëhoqi një luftë popullore për pavarësi, që avokoi një rezistencë paqësore ndaj sundimin jugosllav dhe loboi për mbështetje nga SHBA-të dhe Evropa, veçanërisht gjatë Luftës së Kosovës. Ai theksoi fort trashëgiminë e lashtë të Dardanisë, mbretëri e pavarur dhe më vonë provincë e Perandorisë Romake që përfshinte territorin e sotëm të Kosovës, për të forcuar identitetin e vendit dhe për të promovuar politikën e tij të marrëdhënieve të ngushta me Perëndimin.

Për shkak të rolit të tij në historinë e Kosovës, Rugova është quajtur "Ati i Kombit" dhe "Gandi i Ballkanit", ndërsa pas vdekjes është shpallur Hero i Kosovës.

Lexo më tej...

Java 5-të

Dua Lipa-0761.jpg

Dua Lipa (lindur më 22 gusht 1995) është një këngëtare tekstshkruese, dhe modele shqiptare, që jeton dhe vepron në Londër, Angli. Karriera e saj muzikore filloi në moshën 14 vjeçare, kur filloi të publikonte cover këngë nga artistë të tjerë në YouTube. Në vitin 2015, ajo u nënshkroi me Warner Music Group dhe së shpejti lancoi këngën e saj të parë. Në dhjetor të vitit 2016, një dokumentar rreth Lipës ishte autorizuar nga revista The Fader, titulluar See in Blue.

Në janar të vitit 2017, ajo fitoi çmimin publik të zgjedhjes EBBA.Albumi i saj debutues i emërtuar sipas vetvetes Dua Lipa doli në treg më 2 qershor të2017. Albumi u vleresua shumë mirë nga kritikët, dhe u pozicionua në vend të pestë në toplistën zyrtare të albumeve në Angli dhe gjithashtu u bë pjesë e listës së gjatë të billboard top 200 albums charts. Madje një ditë pas publikimit të albumit, ai u pozicionua në vendin e parë ne iTunes në Angli.

Lipa lindi në Londër më 22 gusht 1995.Prindërit e saj, janë shqiptarë nga Kosova, të cilët janë larguar nga Prishtina në vitet 1990

Lexo më tej...

Java 6-të

George Washington
George Washington

Xhorxh Uashington George Washington (lindur 22 shkurt 1732 - 14 dhjetor 1799) ishte presidenti i parë i Shteteve të Bashkuara të Amerikës (1789-1797) , biri i Mary Balle , Komandant i Përgjithshëm i Ushtrisë Kontinentale gjatë Luftës Revolucionare Amerikane, dhe një nga Etërit Themelues të Shteteve të Bashkuara. Ai kryesoi konventën që hartoi Kushtetutën aktuale të Shteteve të Bashkuara dhe gjatë jetës së tij u quajt "Babai i vendit të tij". Ai nuk i takonte asnjë partie.

Familja e Xhorxh Uashingtonit ishte fermere e pasur, që kishte në pronësi plantacione duhani dhe skllevër të cilët ai i trashëgoi. Ai kishte qindra skllever gjatë gjithë jetës së tij, por pikëpamjet e tij mbi skllavërinë ndryshuan gradualisht drejt heqjes së skllavërisë. Në rininë e tij ai u bë një oficer i lartë britanik në milicinë koloniale gjatë fazave të para të Luftës së franceze dhe indiane. Në 1775 Kongresi i Dytë Kontinental e emëroi Washingtonin si komandant të përgjithshëm të Ushtrisë Kontinentale në Revolucionin Amerikan. Në këtë komandë, Washingtoni i detyroi britanikët të lënë Bostonin në vitin 1776, por u mund dhe për pak u kap rob më vonë atë vit, kur ai humbi në Nju Jork Siti. Pas kalimit të lumit Delaware në mes të dimrit, ai mundi britanikët në dy betejat (Trenton dhe Princeton), rimori Nju Xhersin dhe restauroi vrullin ndaj kauzës së Patriotëve.

Lexo më tej...

Java 7-të

Monumenti Newborn u zbulua në festimet e vitit 2008 pas Deklarimit të Pavarësisë së Kosovës po atë ditë, më 17 shkurt 2008, në kryeqendrën e Kosovës Prishtinë

17 shkurt të vitit 2008 Kuvendi i Republikës së Kosovës shpalli Deklaratën e Pavarësisë së Kosovës. Në një mbledhje ku morën pjesë 109 nga gjithsej 120 deputetë, Kuvendi i Kosovës njëzëri shpalli Kosovën shtet të pavarur.

Ligjshmëria e Shpalljes së Pavarësisë së Kosovës për një kohë ka qenë temë e diskutueshme. Serbia duke kundërshtuar kërkoi vlerësimin e vlefshmërisë ndërkombëtare dhe mbështetje për pozicionin e saj, gjoja se Deklarata e Pavarësisë së Kosovës ishte e paligjshme. Në vazhdën e kësaj ecurie, në tetor të vitit 2008, Serbia kërkoi një opinion këshillues nga Gjykata Ndërkombëtare e Drejtësisë.Më 22 korrik 2010, Gjykata konstatoi se Deklarata e Kosovës për Pavarësi, nuk ka shkelur të drejtën ndërkombëtare.

Shpallja e Pavarësisë së Kosovës më 17 shkurt 2008, ishte kurorëzimi i një rrugëtimi të dhimbshëm lotësh e gjaku për qytetarët e Kosovës. Për vite me radhë, deri në qershor të vitit 1999, qytetarët vuajtën pasojat e spastrimit etnik nga ushtria e Sllobodan Millosheviçit. Pas përfundimit të luftës dhe vendosjes së trupave ndërkombetare në Kosovë, në nëntor 2005 nisi zyrtarisht procesi për statusin përfundimtar.

Prej 13 qershorit të vitit 1999, kur forcat serbe u detyruan të largoheshin nga Kosova, ky vend administrohej nga misioni i Organizates së Kombeve të Bashkuara UNMIK dhe institucionet demokratike të Kosoves: Kuvendi, Presidenti dhe Qeveria.

Lexo më tej...

Java 8-të

Statuja (1887) nga Ettore Ferrari
duke përkujtuar mërgimin e Ovidit në Tomis
(Konstanca e sotme, Rumani)

Publius Ovidius Naso (20 mars 43 p.e.s - 17/18), i njohur si Ovidi, ishte një poet romak që jetoi gjatë mbretërimit të Augustit. Ai ishte bashkëkohës i Virgilit të vjetër dhe Horacit, me të cilët shpesh renditet si një nga tre poetët kanonikë të letërsisë latine. Studiuesi perandorak Mark Fab Kuintiliani e konsideronte atë si të fundit poet elegjiak latin të dashurisë.Ai gëzonte një popullaritet të jashtëzakonshëm, por, në një nga misteret e historisë letrare, u internua nga Augusti në një krahinë të largët pranë Detit të Zi, ku ai mbeti deri sa vdiq. Ovidi ia atribuon internimin e tij carmen et error, "një poeme dhe një gabimi", por diskrecioni i tij në diskutimin e shkaqeve ka rezultuar me shumë spekulime mes studiuesve.

Ai njihet si poeti i parë i madh romak që ka filluar karrierën e tij gjatë mbretërimit të Augustit. Ovidi sot njihet më mirë për Metamorfozët, një narrativë mitologjike të vazhdueshme prej 15 librash të shkruar në epokën e epikës dhe për veprat në couplets elegiac si Ars Amatoria ("Arti i Dashurisë") dhe Fasti. Poezia e tij ishte imituar shumë gjatë Antikitetit të Vonshëm dhe Mesjetës, dhe ndikoi shumë në artin dhe letërsinë perëndimore. Metamorfozat mbeten një nga burimet më të rëndësishme të mitologjisë klasike.

Ovidi ka lindur në Sulmo (Sulmona moderne), në një luginë Apennine në lindje të Romës, në një familje të rëndësishme kalorsish, më 20 mars, 43 pes. Ky ishte një vit i rëndësishëm në politikën romake. Ai u arsimua në retorikë në Romë nga mësuesit Arellius Fuscus dhe Porcius Latro me vëllain e tij që shkëlqeu në oratori.

Lexo më tej...

Java 9-të

DEDE AHMET AHMATAJ

Dede Ahmet Ahmataj, lindi në Brataj të Vlorës22 shkurt të vitit 1916 , Nderi i Kombit dhe Mësonjësi fetar i Kryegjysh Reshat Bardhit. Më 1937 shkon ushtar në rrethin e Dibrës dhe pasi lirohet vesh petkun e klerikut bektashi në teqen e Bllacës tek baba Zeneli. Më pas ai shërbeu në teqetë e Elbasan, Turan të Tepelenës, Vlorë deri në vitin 1942. Nga ky vit e deri në maj të vitit 1944, me armë në dorë luftoi në radhët e ushtrisë antifashiste dhe ikuadrohet në brigadën e 18 Sulmuese. Në vitin 1945 shërben në teqenë e Kuzum Babait në Vlorë me titullin baba deri në vitin 1948. Në këtë teqe ai afroi shumë besimtarë dhe intelektual dhe dashamirës duke fituar respektin e gjithë Vlorës dhe Shqipërisë me punën e gjithanshme të tij të besimit bektashian.

Lexo më tej...

Java 10-të

P.S..jpg

Pandeli Sotiri lindi në vitin 1852 në fshatin Selçkë afër Gjirokastrës dhe vdiq në vitin 1890 ishte themeluesi i parë i shkollës shqipe në Korçë Ai ishte një ndër rilindësit shqiptarë që kontribuan në përhapjen dhe mësimin e gjuhës shqipe. Mësimet e para i mori në Qestoriat nga mësuesi i popullit Koto Hoxhi. Pas vrasjes së prindërve, detyrohet të largohet në Austri së bashku me vëllain e tij Koto Sotirin. Studimet e larta i kreu në Vjenë,ku u diplomua për mjekësi. Gjatë shkollimit në Austri, Pandeliu mësoi shumë nga kultura gjermane duke e zotëruar mirë atë, gjuhën frënge si dhe pa harruar dhe gjuhën shqipe. Gjithashtu edhe mësimet e marra në Qestorat nga Koto Hoxhi dhe mësues të tjerë, në shqip dhe greqisht e pajisën atë me njohuri dhe kulturë të gjuhëve të huaja. Tërë veprimtarinë e tij, Pandeliu ia kushtoi Lëvizjes për Çlirimin Kombëtar dhe ndonëse studioi për mjekësi, ai u lidh me arsimin, shkollën, publicistikën, në shërbim të asaj lëvizjeje. Kudo që shkoi në Turqi, Rumani, Egjipt, u shqua për aftësi organizative në krijimin e shoqërive të revistave që kontribuan në zhvillimin e arsimit kombëtar dhe në edukimin e vetëdijes kombëtare. Qe një nga 27 anëtarët e grupit që themeluan Shoqërinë e Stambollit. Së bashku me Jani Vreton shkoi në Bukuresht si përfaqësues i kësaj shoqërie për të ndihmuar shoqërinë e atjeshme. Me gjithë kushtet e vështira, Pandeli Sotiri punoi pa u lodhur në fushën e botimeve shkollore. Ai dha një kontribut të shquar në themelimin e Shkollës së parë Kombëtare Shqipe “Mësonjëtorja e Korçës” që u çel më 7 Mars 1887 si drejtor i saj, duke krijuar kështu një traditë të mirë sidomos në drejtim të udhëheqjes së shkollës dhe të administrimit të saj duke qenë se ishte vetë i pari që dha në këtë shkollë mësimin e gjuhës shqipe.

Lexo më tej...

Java 11-të

Diagrama e levizjes se syrit të një satelit rreth tokës, duke treguar shpejtësinë pingul dhe frenimit (forcës) vektorëve.

Mekanika klasike (që zakonisht ngatërrohet me mekaniken Njutoniane, e cila është një nën-fushe e saj) është një term që përdoret për të përshkruar lëvizjen e objekteve makroskopike, që nga lëvizja e projektileve (ose lëvizja e predhave) deri të pjesët e makinerive, si dhe gjithashtu për përshkrimin e objekteve astronomike, si sondat kozmike, planetët, yjet, dhe galaktikët. Përvec faktit që ajo jep rezultatet shume të sakta në këto fusha, duhet theksuar se ajo është një nga degët më të vjetra dhe më të mëdha në shkencë dhe teknologji.

Brenda kësaj fushe shumë dege specializimi ekzistojnë të cilat merren me gazet, lëngjet, dhe trupat e ngurte. Mekanika klasike përforcohet nga teoria speciale e relativitetit për objekte që lëvizin me shpejtësi të madhe, që afrohet me shpejtësinë e dritës. Për më tepër, teoria e përgjithshme e relativitetit aplikohet në ato raste kur duhet një trajtim me rigoroz i gravitacionit në një shkallë më të rafinuar. Duhet theksuar se teoritë e relativitetit ndyshe nga perceptimi i zakonshëm janë teori klasike (pra nuk marrin parasysh efektet kuantike).

fizikë, mekanika klasike është një nga dy nën-fushat kryesore në studimin e shkencës së mekanikës, e cila merret me bashkësinë e ligjeve fizike që përshkruajnë matematikisht lëvizjene e trupave dhe bashkësive të trupave. Dega tjetër është mekanika kuantike. Stadi fillestar i zhvillimit të mekanikës klasike njihet si Mekanika njutoniane, e cila lidhet me konceptet fizike dhe metodat matematike që u shpikën dhe u përdoren nga vete Njutoni, si dhe paralelisht nga Lajbnici, e të tjerë. Kjo jepet më poshtë me detaje më të shumta. Metoda më abstrakte dhe më të përgjithshme jepen nga mekanika e Lagranzhit dhe mekanika e Hamiltonit. Pothuajse shumica e materialeve të mekanikës klasike u formua gjatë shekujve të 18-te dhe 19-te, këto punime zgjerojnë (në veçanti persa i përket metodave analitike) punene e filluar nga Njutoni.

Lexo më tej...

Java 12-të

Statuja e lashtë e Laozit në dinastinë Zhou mes vitit 531 të es (koha e vdekjes së tij) - 533 ES nga Artisti kinez Teng Ban Shi

Laozi ( Lao-Tzu ose Lao-Tze; fjalë për fjalë "Mjeshti i vjetër") ishte një filozof dhe shkrimtar i lashtë kinez. Ai është autori i njohur i Tao Te Ching themeluesi i Taoizmit filozofik, dhe një hyjni në Taoismin fetar dhe fetë tradicionale kineze.

Një figurë gjysmë legjendare, Laozi zakonisht u portretizua si një bashkëkohës Konfucit i shek.VI, por historianët më bashkëkohorë e konsiderojnë atë të ketë jetuar gjatë periudhës së Shteteve ndërluftuese të shekullit të 5-të apo të 4-të pes.Një figurë qendrore në kulturën kineze, Laozi është pretenduar nga të dy perandorët e dinastisë Tang dhe njerëzit moderne të mbiemrit Li si themelues i prejardhjes së tyre. Puna e Laosit është përqafuar nga lëvizjet e ndryshme anti-autoritare dhe legalizmi kinez.

Lexo më tej...

Java 13-të

150 pixpx

Josif Bageri (1870, Nistrovë, Reka e Epërme - 1915, Prishtinë, Kosovë) ishte një ndër figurat më të shquara të Rilindjes sonë Kombëtare. Ai ishte poet me talent të rallë, prozator që shkroi shumë tregime (sidomos për fëmijë), mësues, gazetar e publicist, si dhe atdhetar i flakët, i cili tërë jetën dhe veprën ia kushtoi çështjes kombëtare shqiptare.<ref name="FESH">Fjalori enciklopedik shqiptar (botimi i ri-2008), ASHSH, Tiranë, fq. 151. Josif Bageri u lind më 15 gusht të vitit 1870NistrovëRekës së Madhe, (asokohe Malësia e Dibrës se Madhe kurse tani i takon komunës së Mavrovës dhe Radushës) në kohën kur lëvizjet e mëdha çlirimtare kishin marrë hovin e zhvillimit, kur popullit i nevojiteshin intelektualë dhe atdhetarë të tillë. Vitet e rinisë se hershme i kaloi në vendlindje, i angazhuar si bari i varfër. Për shkak te rrethanave të prapambetura ekonomike, sociale e arsimore, Josifi nuk pati mundësi që të vijojë ndonjë shkollë, edhe pse, qysh në fëmijëri shfaqte interesim, dashuri e dhunti për arsimim. Në vitin 1887, në moshën 17 vjeçare, për shkak të varfërisë së rëndë, emigroi në SofjeBullgarisë. Krahas punës se rëndë fizike, u angazhua edhe në lëvizjen kombëtare çlirimtare kundër pushtuesit. Frymëzimet e para për të zënë dituri krijuese i kishte nga Dhimitër Mole i Korçës. Dhimitrin e takonte në dyqanin e tij në Sofje. Ai dyqan, njëherësh shërbente edhe si pikë takimi dhe organizimi e patriotëve shqiptarë. Ndodhte kështu sepse Dhimitri sillte libra dhe gazeta nga Bukureshti dhe mbrëmjeve u mësonte mërgimtareve të interesuar shkrim dhe lexim të gjuhës shqipe. Pra, Josifi, për herë të parë, vullnetarisht, në moshë 17 vjeçare, mëson shkrim e lexim nga Dhimitër Mole.

Lexo më tej...

Java 14-të

Logoja e Harry Potter.

Harry Potter është një seri e përbërë prej shtatë romanesh fantazi të shkruara nga autorja britanike, J. K. Rowling. Vëllimet, të emëruara pas personazhit kryesor, rrëfejnë aventurat e një magjistari të ri, të quajtur Harri Poter, dhe shokëve të tij, Ronald Uezli dhe Hermionë Grenxhër, të cilët janë studentë në Shkollën e Magjisë dhe Shtrigërisë, Hoguorts. Historia flet për përballjen e Harrit me magjistarin e errët, Lordin Fluronvdekje, i cili ka për qëllim të bëhet i pavdekshëm, të pushtojë botën e magjisë, të nënshtrojë njerëzit jo-magjistarë (babanacët), dhe të vrasë të gjithë ata që mundohen ta pengojnë.

Që prej nxjerrjes së romanit të parë, Harry Potter dhe Guri Filozofal, në 30 qershor 1997, librat kanë fituar një popullaritet të pamasë dhe kritika të shumta pozitive, duke u kthyer në një sukses tregtar kudo në botë. Seria kanë hasur gjithashtu disa kritika negative, duke përfshirë shqetësimin për tonin e errët të përdorur në të shkruar si dhe dhunën që paraqesin. Vepra është përkthyer në 80 gjuhë të ndryshme dhe deri në shkurt të 2008-ës janë shitur rreth 500 milion kopje, duke e kthyer serinë e Harry Potter në një nga seritë e librave më të shitura në historinë botërore. Katër librat e fundit kanë vendosur rekordin për librat e shitur më shpejtë në histori, me një total prej 11 milion kopjesh të shitura në SHBA vetëm në 24 orët e para që nga dalja ne treg.

Lexo më tej...

Java 15-të

Nënë Tereza në 1988.

Nënë Tereza ose Shën Tereza e Kalkutës (e lindur si Anjezë Gonxhe Bojaxhiu; 26 gusht 1910 – 5 shtator 1997) gjithashtu e njohur si Tereza e Bekuar e Kalkutës, Misionare e Bamirësisë, ishte një murgeshë katolike dhe misionare shqiptaro-indiane. Ajo lindi në Shkup (sot Republika e Maqedonisë), atëherë pjesë e Vilajetit të Kosovës në Perandorinë Osmane. Pasi kishte jetuar në Maqedoni për tetëmbëdhjetë vjet, ajo u shpërngul në Irlandë dhe më pas në Indi, ku jetoi pjesën më të madhe të jetës së saj.Nënë Tereza themeloi Misionaret e Bamirësisë, një kongregacion fetar katolik, i cili në vitin 2012 kishte më shumë se 4,500 motra dhe ishte aktiv në 133 vende. Ato ofrojnë shtëpi për njerëzit që vdesin nga HIV/AIDS, gërbula dhe tuberkulozi; ato ofrojnë ushqime, klinika të lëvizshme, programe këshilluese për fëmijët dhe familjet, jetimore, dhe shkolla. Anëtarët duhet t’i përmbahet betimit të "dëlirësisë, varfërisë dhe bindjes", si dhe një kusht të katërt, për të dhënë "shërbime falas e me gjithë zemër për më të varfërit e të varfërve".Nënë Tereza është nderuar me çmimet dhe nderimet më të larta, duke përfshirë: më 1962 Çmimin e Paqes Ramon Magsaysay dhe 1979 Çmimin Nobel për Paqe. Më 19 tetor 2003, ajo u lumturua dhe u quajt "Tereza e Bekuar e Kalkutës". Për t’u kanonizuar në shenjtore, asaj duhej t’i njihej një mrekulli e dytë, në bazë të rregullave të kishës katolike. Një mrekulli e dytë i është njohur nga Papa Françeskut, në dhjetor të vitit 2015, duke i hapur rrugën që ajo të shpallet shenjt nga Kisha Katolike e Romës. Kanonizimi i saj është bërë më 4 shtator 2016, një ditë para 19-vjetorit të vdekjes së saj.Një figurë e diskutueshme si gjatë jetës dhe pas vdekjes së saj, Nënë Tereza u admirua gjerësisht nga shumë njerëz për veprat e saj bamirëse. Ajo ishte edhe e lavdëruar edhe e kritikuar për pikëpamjet e saj kundër abortit.Ajo gjithashtu ka marrë kritika për kushtet në shtëpitë që ajo ofronte për ata që ishin buzë vdekjes. Biografia e saj të autorizuar është shkruar nga nëpunësi civil indian Navin Chawla dhe është botuar në vitin 1992.Ajo ka qene dhe do te jete nje murgeshe e shenjtore qe nuk do te harrohet kurre.

Lexo më tej...

Java 16-të

Potreti i Bilal Xhaferit.

Bilal Xhaferri (Ninat, 2 nëntor 1935 - Çikago, 14 tetor 1986 ) ka qenë shkrimtar, botues dhe aktivist shqiptar. Xhaferri ka lindur më 1935 në fshatin Ninat afër Konispolit, i biri i Xhaferr Hoxhës. Babai i tij ishte pushkatuar si antikomunist më 1945.U rrit bashkë me të motrën në internim ku kreu shkollimin. Më 1967 i botohet vëllimi me poezi “Lirishta e kuqe”, por nuk u vu kurrë në qarkullim. Në vitin 1967 konkuroi me romanin “Krastakraus” në konkursin letrar të mbajtur me rasin e 500 vjetorit të lindjes së Skënderbeut, por nuk fitoi. Ky roman do të botohej në vitin 1993.Më 1968 shkroi skenarin për film artistik “Era shtyn mjegullat”. Më 1968, ai u shpreh në Lidhjen e Shkrimtarëve kundër romanit DasmaKadaresë, duke e akuzuar Kadarenë për revizionizëm ndaj doktrinës komuniste, një akuzë kjo shumë e rëndë gjatë regjimit komunist që mund ta kishte dëmtuar shumë Kadarenë. Po për këtë ai u qortua rëndë nga Fadil Paçrami Iu hoq e drejta e botimit dhe u internua Pas një mbledhjeje të Lidhjes së Shkrimtarëve me në krye Rita Markon, u kritikua bindshëm dhe u përjashtua. Më 30 gusht 1969 u arratis nga Shqipëria për në Greqi.Më 1970, shkoi në SHBA, në Boston ku deri më 1972 punoi në gazetën “Dielli”. Më 1974 u vendos në Çikago ku themeloi revistën “Krahu i shqiponjës”, botim i Lidhjes Çame të cilën e drejtoi, botoi dhe redaktoi për 39 numra në dy gjuhë, shqip e anglisht.

Lexo më tej...

Java 17-të

Stefë Curani (Shkodër, 5 gusht 1865 - 14 prill 1941) ishte veprimtar i çështjes kombëtare, botues, studjues, sipërmarrës, ministër dhe diplomat shqiptar. Nga Aurel Plasari mbahet bashkë me Ndoc Nikajn si hedhës të themeleve të historiografisë shqiptare me vëllimin T’nnollunat e Sccypniis më 1898[1].Lindi në mesin e një familje qytetare, i biri i Hilë Curanit dhe Sile Kovaçit. I ati kishte filanda mëndafshi në Prizren dhe marrëdhënie tregtare me Venecien dhe rajonin. Vdiq më 1872 duke e lënë djalin e tij të vetëm 7 vjeç. Deri në përfundimin e shkollës fillore dhe të mesme pranë Kolegjit Ksaverian u rrit në mesin e familjes së përbërë nga e ëma Silja, teze Drandja dhe daja Ndoc. Në vijim të një kërkese austriake drejtuar klerit katolik, Arqipeshkvi i Shkodrës mons. Guerini rekomandoi Stefë Curanin për studime të larta në Austri. Në Vienë përfundoi studimet në shkencat ekonomike e n'ato politike-juridike me profil diplomacinë. Fillimisht u punësua në Ministrinë e Jashtme të Perandorisë, në Sektorin e Ballkanit, ku u prit me simpati dhe përkrahje nga shefi i sektorit, baroni hungarez Thalloczy.

Java 18-të

Kole Idromeno Self-portrait.jpg

Nikolla "Kol" Idromeno (Hidhromeno) lindi më 15 gusht 1860 në Shkodër, vdiq më 12 dhjetor 1939. Kolë Idromeno ishte piktor, arkitekt, urbanist, fotograf, skenograf, siparist, muzikant, e kompozitor këngësh shkodrane. Gjithashtu ishte dhe fillimtari i shfaqjeve të para kinematografike në Shqipëri, 1919. Ai kiderohet si një prej piktorëve më të mëdhenj të Shkollës Shkodrane të Arteve Pamore sëbashku me piktorin Ndoc Martini dhe Simon Rroten. Familja e tij, ishte një nga familjet më të njohura të PargësÇamëri. I ati i tij, Arsen André Idromeno, kishte ardhur në qytetin verior prej ishullit Hidro(Hithër) ku jetojnë arbëreshët e Greqisë, ai i përkiste komunitetit ortodoks të qytetit të Shkodrës, ku u martua me Roza Saraçin, nga një familje qytetare shkodrane. Arsen Idromeno ushtronte profesionin e marangozit, ku e ndihmonte dhe Kola i vogël, sidomos duke i zbukuruar orenditë prej druri me vizatime. Më vonë djali mori mësime për vizatim pranë fotografit të njohur të qytetit, Pietro Marubi, i cili pasi dalloi tek nxënësi aftësi të veçanta, e këshilloi të atin ta dërgonte djaloshin për studime jashtë vendit. Këshilla e fotografit u pranua menjëherë, dhe djaloshi në moshen 15-vjeçare në 1875, filloi studimet për pikturë në Venecje të Italisë ku njihet nga afër me veprat e rilindasve si Civeli, Montegnas, Gentili, etj.; ku vazhdoi mësimet vetëm për dy vjet. Pas kthimit në vendlindje, Kola, përveç pikturës që e ushtronte pandërprerë, po e tërhiqte edhe fotografia që e shihte me kënaqësi në studion e Marubit. Në studio në atë kohë punonte si ndihmës një djalosh zadrimor, Mati Kodheli, me të cilin Kola u miqësua shpejt, por për një kohë të shkurtër, sepse më 1881, ai vdes. Në 1878 i bashkohet lëvizjes patriotike të Lidhjes së Prizrenit.

Lexo më tej...

Java 19-të

Misto Treska

Misto Treska (19 prill 191423 qershor 1993) ka qenë komisar politik i PKSH-së gjatë Luftës së Dytë Botërore, gjykatës, përkthyes i letërsisë frënge, dhe diplomat shqiptar.

Në 1944 ishte pjesë e atyre që ekzekutuan me vdekje me urdhër të Enver Hoxhës Tele Baçin, atëherë komandant i batalionit "Reshit Çollaku", në të cilin Treska ishte komisar politik i PKSH-së. Në mars të 1945 me gradën major, ai ishte një ndër prokurorët e ngarkuar në procesin, ku gjykata speciale vendosi dënimin me vdekje për ish-kryeministrin Maliq bej Bushati dhe dy anëtarë të Regjencës, Lef Nosi dhe P. Anton Harapi.

Ai ka shërbyer si Kryetar i Komitetit Shqiptar për Marrëdhëniet Kulturore dhe Miqësore me Botën e Jashtme (1957-1974) dhe si ambasador i shtetit shqiptar në Paris (1978-1981), ku ka spikatur veçanërisht në shkëmbimet e marrëdhënieve kulturore të Shqipërisë me vendet e huaja. Njihet gjerësisht si përkthyesi që solli në gjuhën shqipe autorë të mirënjohur si Hygoi, Mopasani, Stendali, Aragoni, Didëroi etj.

Lexo më tej...

Java 20-të

Sali Berisha

Sali Berisha (15 tetor 1944, Viçidol) është një kardiolog dhe politikan shqiptar që shërbeu si presidenti i dytë i Shqipërisë në vitet 1992 - 1997, dhe presidenti i parë i zgjedhur nga një parlament i dalur nga zgjedhjet të lira demokratike pas rënies së regjimit komunist. Berisha qe edhe kryeministër i Shqipërisë nga 2005 deri më 2013. Ka qenë kryetar i Partisë Demokratike dy herë, në periudhën 1991 - 1992 dhe sërish nga 1997 gjer më 2013. Është aktualisht deputet në Kuvendit të Shqipërisë.

Si një ish-sekretar komiteti i Partisë së Punës në Fakultetin e Mjekësisë në Universitetin e Tiranës, e braktisi karrierën e tij si kardiolog dhe profesor i universitetit për t'u bërë lideri i Partisë Demokratike.

Lexo më tej...

Java 21-të

Shtjefën Kurti

Dom Shtjefën Kurti ishte një prift dhe shenjtor shqiptar. Hapja e procesit dioqezan për lumnimin e tij u shpall më 10 nëntor të viti 2002, nga prefekti i asokohshëm i Kongregatës për Ungjillëzimin e Popujve, kardinali Kreshencio Sepe, gjatë kremtimit të Eukaristisë, në katedralen e Shkodrës. Lumnimi dhe pranimi si shenjtor ndodhi më 5 nëntor 2016, në sheshin para katedrales së Shën Shtjefnit në Shkodër. Shtjefën Kurti lindi në Ferizaj në vitin 24 dhjetor 1898. Mësimet e para i mori në vendin e lindjes, dhe pastaj ndoqi mesimet në Romë, ne institutin Santa Maria. Studimet teologjike i filloi në Austri, për t’i vazhduar në Romë në kolegjin “Propaganda Fide”. U shugurua në Romë ku mbajti edhe të parën meshë. Më pas u kthye në vendlindje ku punoi në zyrën ipeshkvnore e më pas në Gjakovë. At Shtjefni nuk ndiqte vetëm jetën fetare. Ai ishte i shqetësuar edhe për fatin e vendit të vet, ndaj në 5 maj në vitin 1930, së bashku me dy famullitarë i dërgojnë një peticion sekretarit të përgjithshëm të Kombeve të Bashkuara në Gjenevë, ku përshkruante situatën që po kalonte Kosova. Ishte Ati ku u rrëfye Nënë Tereza dhe ku rrëfehej në oborrin mbretëror deri në vitin 1939 Mbretëresha Geraldinë.

Lexo më tej...

Java 22-të

Pericles Pio-Clementino Inv269.jpg

Perikliu (rreth 495 – 429 p.e.r, Greqisht: Περικλῆς, që do të thotë "i rrethuar nga lavdia") ishte një burrë shteti, orator dhe gjeneral i rëndësishëm me ndikim në Athinë gjatë Epokës së Artë—hollësisht, periudha midis luftërave Persiane dhe Peloponeziane. Ai kishte prejardhje, nga mamaja, nga familja Alkmeonide.

Perikliu pati aq shumë ndikim në shoqërinë athinase saqë Thukididi, historian i kohës së tij, e quajti atë "qytetarin më të lartë të Athinës". Perikliu e ktheu Lidhjen e Delosit në një perandori athinase dhe i udhëhoqi bashkëqytetarët e tij gjatë dy viteve të para të Luftës së Peloponezit. Periudha gjatë së cilës ai udhëhoqi Athinën, nga 461 në 429 p.e.r, ndonjëherë njihet si "Epoka e Perikliut", megjithëse periudha e përmendur mund të përfshijë edhe kohë më të herëta si Luftërat Persiane, ose deri aq vonë sa shekulli që pasoi.

Perikliu ngriti artet dhe letërsinë; kjo qe një arsye kryesore pse Athina mbajti reputacionin e të qenit qendra edukative dhe kulturore e botës greke të lashtë. AI filloi një projekt ambicioz për ndërtimin e shumicës së strukturave mbijetuese në Akropol (duke përfshirë dhe Partenonin). Ky projekt e zbukuroi qytetin, nxori në pah lavdinë e tij dhe i dha punë njerëzve.Më tej, Perikliu e rriti kaq shumë demokracinë athinase saqë kritikët e quajnë atë një populist.

Ky është një artikull i përkryer në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 23-të

Sheh Muamer Pazari

Sheh Muamer Pazari ( Tiranë 1 janar 1929 - 2003) ishte Shehu i katërmbëdhjetë i përfaqësuesve të Teqes së "Tarikatit Halveti në Shqipëri" dhe pinjoll i familjes tiranase Pazari me rrënjë 400 vjeçare. Vlerësohet për rolin e tij në ringritjen e Besimit Fetar mbas diktaturës komuniste dhe ndërtimin e harmonisë fetare kombtare. Si i persekutuar punoi shumë vite në Fushë-Krujë. Zotësia e tij e çoi për disa vite të punojë si mësues në shkollën e mesme 2- vjeçare të rezervave të ndërtimit.

Nga viti 1965 punon në ndërmarrjen OAN, si motorrist, deri sa doli në pension. Këtu mori titullin Mjeshtër Inovacioni, ku me shpikjet e tij i kurseu miliona lekë ndërmarrjes, ku punonte.

Java 24-të

Një Acrocanthosaurus i montuar (NCSM 14345) në Muzeun e Shkencës Natyrore në Karolinën Veriore

Acrocanthosaurus (që do të thotë hardhucë me kreshta të larta) është një gjini e dinozaurëve teropodë që ekzistoi në atë që është sot Amerika Veriore gjatë epokës Aptiane dhe fillimin e epokës Albiane gjatë Kretakut të hershëm. Si gjithë gjinitë e dinozaurëve, Acrocanthosaurus përmban veç një specie, A. atokensis. Fosilet e kësaj specieje që kanë mbetur gjenden në shtetet amerikane të Oklahomës dhe Teksasit, megjithëse në Meriland janë gjetur dhëmbë që i atribuohen Acrocanthosaurus.

Acrocanthosaurus ishte një grabitqar dykëmbor. Siç e thotë edhe emri, ai është më shumë i njohur për numrin e lartë të kreshtave në shumë nga vertebrat e tij, që mbështesnin shumë muskuj mbi qafën, kurrizin dhe legenin e kafshës. Acrocanthosaurus ishte një nga teropodët më të mëdhenj, rreth 12 metra i gjatë dhe peshonte deri në 6,17 tonë. Gjurmë këmbësh të teropodëve të mëdhenj që janë gjetur në Teksas mund të kenë qenë të Acrocanthosaurusit, megjithëse nuk ka një lidhje direkte me eshtrat e mbetura prej skeletit.

Zbulimet e fundit kanë shpjeguar shumë detaje të anatomisë së tij, duke lejuar studimet e specializuara që fokusohen në strukturën e trurit të tij dhe funksionin e gjymtyrëve të përparme. Gjithsesi, ka akoma një debat rreth lidhjeve të tij evolucionare dhe disa shkencëtarë e kanë klasifikuar atë si një alosaurid, kurse disa të tjerë si një karkarodontosaurid. Acrocanthosaurusi ishte teropodi më i madh në ekosistemin e tij dhe ka mundësi të ketë qenë një grabitqar alfa që gjuante sauropodë dhe ornitopodë të mëdhenj.

Ky është një artikull i përkryer në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 25-të

Silva Kaputikyan, poete dhe aktiviste politike armene

Silva Kaputikyan (20 janar 1919 – 25 gusht 2006) ishte një poete dhe aktiviste politike armene. Një nga shkrimtaret më të njohura armene të shekullit të njëzetë, ajo njihet si "poetja kryesore e Armenisë" dhe "zonja e madhe e poezisë armene të shekullit të njëzetë". Edhe pse një anëtare e Partisë Komuniste, ajo ishte një avokate e dalluar e kauzave kombëtare armene.

Koleksioni i saj i parë i poezive u botua në mesin e viteve 1940. Deri në vitet 1950 ajo kishte vendosur veten si një figurë e rëndësishme letrare në Armeninë Sovjetike. Përveç Armenisë ajo gjithashtu shkroi në rusisht dhe shumë nga veprat e saj u përkthyen në gjuhë të tjera. Në periudhën e mëvonshme sovjetike ajo shpesh trajtoi çështje politike dhe të tjera. Publikimi i saj i parë i madh, një koleksion poezish, u shfaq në vitin 1945. Dy tema kryesore të veprave të saj ishin identiteti kombëtar dhe poezia lirike. Kaputikyan vdiq në një spital të Yerevan më 25 gusht 2006.

Lexo më tej...

Java 26-të

Ali Pasha dhe Lidhja e Prizrenit

Aksioni i Gjakovës ishte sulmi kundër Mehmet Ali Pashës, dhe është ndërmarre në 3-6 shtator 1878 nga Komiteti i Gjakovës i Lidhjes së Prizrenit në pronën e Abdullah Pashë Drenit afër Gjakovës. Gjatë betejës mbetën të vrarë Mehmed Ali Pasha (marshall osman që duhet të vëzhgonte dorëzimin e zonave shqiptare të Plavës dhe Gucisë Malit te Zi), Abdullah Pashë Dreni (zyrtar i rajonit dhe ish-anëtar i Lidhjes), si dhe ushtarë e vullnetarë të Komitetit të Gjakovës.

Sulmi ishte operacioni i parë ushtarak i Lidhjes së Prizrenit dhe shënoi fillimin e armiqësive në mes të organizatës dhe Perandorisë Osmane. Në nivel ndërkombëtar, ai ishte i pari në një seri betejash që ndryshuan kushtet e Kongresit të Berlinit në lidhje me koncesionet që iu bënë Malit të Zi dhe përfundoi me rrethimin e Ulqinit, i cilai përcaktoi kufijtë e Malit të Zi deri në Luftërat Ballkanike.

Në ditën e fundit të sulmit prona e Abdullah Pasha Drenit u dogj dhe Mehmed Ali Pasha u vra. Në total, rreth 280 u vranë dhe 300 u plagosën gjatë betejës. Në mes të të vrarëve ishte edhe Shaqir Aga Curri, njeri i besuar i Abdullah Pashë Drenit dhe babai i Bajram Currit. Brenda Lidhjes, suksesi i sulmit, i cili ishte edhe operacioni i parë ushtarak i Lidhjes, shkaktoi rritjen e faksionit independentist, i cili ishte nën influencën e Abdyl Frashërit: ky i fundit kryesonte asamblenë e Komitetin e Stambollit. Më 27 shtator, vendimet e asamblesë, të cilat, ndër të tjera, përfshinin bashkimin e të gjitha zonave të banuara me shqiptarë në një vilajet të vetëm me autonomi maksimale, u botuan në Tercuman-i Sark, një gazetë në pronësi të Sami Frashërit në kryeqytetin osman.

Lexo më tej...

Java 27-të

Luani

Luani (Panthera leo) është një prej llojeve të maceve të mëdha, që i takon gjinisë Panthera, pjesë e familjes Felidae. Me disa meshkuj që i kalojnë 250 kg në peshë, është macja e dytë më e madhe e gjallë, pas tigrit. Sot, luanë të egër jetojë në Afrikën sub-sahariane dhe në Indi (ku një popullsi e rrezikuar banon në Parkun Nacional të Pyllit të Girit). Në lashtësi, ishin të përhapur në shumicën e Afrikës, duke përfshirë Afrikën veriore, si dhe në Euroazi, nga Greqia dhe Evropa juglindore deri në Indi. Në fund të Pleistocenit, rreth 10,000 vjet më parë, luani ishte gjitari i madh tokësorë i dytë më i përhapur, pas njerëzve: Panthera leo spelaea jetonte në pjesët veriore dhe perëndimore të Evropës dhe Panthera leo atrox jetonte në Amerikë, nga JukoniPeru.

Në natyrë, meshkujt jetojnë 10 deri në 14 vjet, kjo për shkak të lëndimeve të marra nga luftimet e vazhdueshme me meshkujt e tjerë rivalë që reduktojnë shumë jetëgjatësinë e tyre. Në kaptivitet ata mund të jetojnë më shumë se 20 vjet. Ata zakonisht banojnë në savana dhe lëndina, edhe pse ata mund të shkojnë në shkurre dhe pyje. Luanët janë jashtëzakonisht shoqërorë në krahasim me macet tjera. Një tufë luanësh përbëhet nga femra, të quajtura luanesha, dhe këlyshë, si dhe nga një numër i vogël i meshkujve të rritur. Grupe të luaneshave zakonisht gjuajnë së bashku, kryesisht thundrakë të mëdhenj. Luanët janë grabitqarë gjahtarë, si dhe kafshë që ushqen me kërma. Edhe pse zakonisht luanët nuk gjuajnë njerëz, disa kanë gjuajtur. Duke fjetur kryesisht gjatë ditës, luanët janë aktivë gjatë natës, si dhe ndonjëherë gjatë muzgut. Megjithëse luani është nje grabiqar mjaft i madh, tigri cilësohet më i madh dhe më i fortë se ai.

Lexo më tej...

Java 28-të

Rafael Nadal, tenist spanjoll dhe specialisti i "argjilës"

Rafael "Rafa" Nadal Parera lindi në 3 qershor 1986) në Manakor, Majorka, Spanjë. Ai është tenist profesionist spanjoll dhe ish-tenisti i parë në botë. Konsiderohet si një nga tenistët më të mirë të të gjitha kohërave. Që në moshën e re arriti shumë sukses në terrenet me argjilë dhe është konsideruar si "Mbreti i argjilit". Nadal është fitues i 10 çmimeve Grend Slem, si dhe rekord prej 20 çmimeve ATP Masters. Në vitin 2008 ai fitoi medaljen e artë në Lojërat Olimpike. Nadal në karrierën e tij ka fituar 1 Australian Open, 11 French Open, 2 Wimbledon and 3 US Open duke u bërë një nga tenistet më të suksesshëm të të gjitha kohërave.

Lexo më tej...

Java 29-të

Tempulli Brihadeeswarar

Arkitektura Tamile është stili dhe teknika e zhvilluar në rajonet tamile përgjatë mijëra vjetëve. Ajo përfshin shetin e Indisë Jugore të Tamil Nadusë dhe rajonet e minoritetit tamil në Sri Lanka. Arkitektura Tamile i përket kryesisht Stilit Dravidian të Arkitekturës dhe konsiderohet si dhuratë e viswa-brahminëve. Megjithëse arkitektura e tamilakamit të lashtë përfshinte shtëpitë, pallatet dhe ndërtesat publike, ndërtesat e lashta që kanë mbijetuar janë tempujt. Dy koleksione të rëndësishme të këtyre monumenteve të lashta janë njohur nga UNESCO-ja si Vende të Trashëgimisë Botërore. Ata janë Mahabalipurami (600-900) dhe Tempujt e Mëdhenj të Gjallë Chola (848-1280).

Lexo më tej...

Java 30-të

Sheshi i Republikës në Jerevan, Armeni

Sheshi i Republikës (armenisht: Հանրապետության հրապարակ, Hanrapetut'yan hraparak, i njohur lokalisht si Hraparak, apo "sheshi i qytetit") është sheshi qendror në Jerevan, kryeqyteti i Armenisë. Ai përbëhet nga dy seksione: një rrethrrotullim oval dhe një seksion trapezoid, i cili përmban një pishinë me fontana muzikore. Sheshi është i rrethuar nga pesë ndërtesa të mëdha të ndërtuara me gurë rozë dhe të verdhë në stilin neoklasik me përdorim gjerësisht të motiveve armene.

Ky ansambël arkitektonik përfshin Shtëpinë e Qeverisë, Muzeun Historik dhe Galerinë Kombëtare, Hotelin Marriott të Armenisë dhe ministritë të Punëve të Jashtme, dhe Transportit dhe Komunikimit. Sheshi ishte projektuar fillimisht nga Alexander Tamanian në vitin 1924. Ndërtimi i shumicës së ndërtesave u përfundua në vitet 1950; ndërtesa e fundit - Galeria Kombëtare - u përfundua në vitin 1977.

Lexo më tej...

Java 31-të

Pikturë nga Ernst Keil's Nachfolger, 1858 publikuar në gazetën Die Gartenlaube

Historikisht, meritat krahasuese të tigrit (Panthera tigris) kundrejt luanit (Panthera leo) kanë qenë temë popullore të diskutimit nga gjuetarët, natyralistët, artistët dhe poetët, dhe të vazhdojë të frymëzojë imagjinatën popullore në ditët e sotme.

Në të kaluarën, luanët dhe tigrat thuhet se garuan në shkretëtirë, ku vargjet e tyre mbivendosen në Euroazi. Rrethanat më të zakonshme të raportimit të takimit të tyre janë në robëri, ose qëllimisht ose aksidentalisht.

Si luani ashtu edhe tigri kanë reputacion të frikshëm në zonat e tyre, qoftë midis grabitqarëve ose njerëzve. Në veçanti, të dy mund të jene te tmerrshem per njerëzit, edhe pse normat e vrasjeve së njerëzve kanë tendencë të jenë më të larta për tigrin sesa për luanin.

Lexo më tej...

Java 32-të

Pikturë nga Ernst Keil's Nachfolger, 1858 publikuar në gazetën Die Gartenlaube

Historikisht, meritat krahasuese të tigrit (Panthera tigris) kundrejt luanit (Panthera leo) kanë qenë temë popullore të diskutimit nga gjuetarët, natyralistët, artistët dhe poetët, dhe të vazhdojë të frymëzojë imagjinatën popullore në ditët e sotme.

Në të kaluarën, luanët dhe tigrat thuhet se garuan në shkretëtirë, ku vargjet e tyre mbivendosen në Euroazi. Rrethanat më të zakonshme të raportimit të takimit të tyre janë në robëri, ose qëllimisht ose aksidentalisht.

Si luani ashtu edhe tigri kanë reputacion të frikshëm në zonat e tyre, qoftë midis grabitqarëve ose njerëzve. Në veçanti, të dy mund të jene te tmerrshem per njerëzit, edhe pse normat e vrasjeve së njerëzve kanë tendencë të jenë më të larta për tigrin sesa për luanin.

Lexo më tej...

Java 33-të

Tavafi rreth Qabes

Haxhi ose Haxhxhi (arabisht: حج‎‎ Ḥaxhxh "pelegrinazh", turqisht: Hac) është pelegrinazhi i myslimanëveMekë. Si një nga pesë shtyllat e fesë islame është një detyrim fetare që duhet të kryhet të paktën një herë në jetën e të gjithë muslimanëve të rritur të cilët janë fizikisht dhe financiarisht të aftë për të ndërmarrë udhëtimin, dhe që mund të mbështesin familjet e tyre gjatë mungesës së tyre.

Haxhxhi i vititi, me aktivitetet farz të tij, në vitin 2018, fillon më 19 gusht dhe vazhdon deri më 24 gusht.


Lexo më tej...

Java 34-të

Leopardi me re (femër)

Leopardi me re (Neofelis nebulosa) është një mace e egër që ndodh nga ultësirat Himalajeze përmes Azisë Juglindore kontinentale në Kinë. Që nga viti 2008, ajo është e shënuar si e rrezikuar në Listën e kuqe. Popullsia e saj e përgjithshme dyshohet të ketë më pak se 10.000 individë të pjekur, me një trend në rënie të popullsisë, dhe asnjë popullsi të vetme që numëron më shumë se 1.000 të rritur. Ai është gjithashtu i njohur si leopardi i mbuluar nga toka kontinentale, për ta dalluar atë nga leopardi me re i Sundës (Neofelis diardi). Është kafsha shtetërore e shtetit indian të Megalian.

Lexo më tej...

Java 35-të

Kentikian në Hambourg në shkurt 2008

Susianna "Susi" Levonovna Kentikian (armenisht: Սյուզի Կենտիկյան; e lindur si Syuzanna Kentikyan më 11 shtator 1987) është një boksiere profesioniste gjermano-armene. Ajo ka lindur në Jerevan, RSS e Armenisë, por e ka lënë vendin me familjen e saj në moshën pesë vjeçare, për shkak të luftës Nagorno-Karabah. Kentikian ka jetuar në Hamburg që nga viti 1996 dhe filloi karrierën e boksit në moshën dymbëdhjetë vjeç. Pas një karriere amatore të suksesshme, ajo u kthye në profesioniste në vitin 2005 me rastin e nënshkrimit me sponzorin nga Hamburgu, Spotlight Boxing.

Kentikian është një kampion bote dy herë flyweight , duke mbajtur titullin World Boxing Association (WBA) të femrave titull nga viti 2007 deri në vitin 2012, dhe nga 2013 deri më 2017. Përveç kësaj, ajo ishte World Boxing Organization (WBO) flyweight kampion nga 2009 deri në 2012, dhe ka mbajtur titullin Women's International Boxing Federation (WIBF) që nga viti 2015, të cilin edhe më parë e ka mbajtur nga viti 2007 deri në 2012.

Lexo më tej...

Java 36-të

Ndërtesë shkollore dhe zonë rekreative në Angli

Një shkollë është një institucion i projektuar për mësimin e nxënësve nën drejtimin e mësuesve. Shumica e vendeve kanë sisteme të arsimit formal, i cili zakonisht është i detyrueshëm. Emrat për këto shkolla ndryshojnë nga vendi në vend, por në përgjithësi përfshijnë shkollën fillore për fëmijët e vegjël dhe të shkollave të mesme për të rinj që kanë përfunduar arsimin fillor. Një institucion arsimor i arsimit të lartë është zakonisht një shkollë e lartë, kolegj apo universitet. Përveç këtyre shkollave kryesore, nxënësit në një vend të caktuar mund të ndjekin shkollat ​​para dhe pas arsimit fillor dhe të mesëm. Kopshti ose arsimi parashkollor janë institucione edukative dhe arsimore për fëmijët shumë të vegjël (zakonisht mosha 3-5). Universiteti, shkolla profesionale, kolegji apo seminari mund të jenë në dispozicion pas shkollës së mesme. Një shkollë gjithashtu mund të jetë e dedikuar për një fushë të veçantë, të tilla si shkollat e ekonomisë apo shkollat e vallëzimit. Shkollat alternative mund të japin program me mësim jotradicional.

Lexo më tej...

Java 37-të

Në kupën e botës 2018

Cristiano Ronaldo dos Santos Aveiro (lindur më 5 shkurt 1985), i njohur si Cristiano Ronaldo, është një futbollist profesionist portugez i cili luan me klubin spanjoll Real Madrid, dhe me Kombëtaren portugeze. Ai është një sulmues dhe kapiten në ekipin kombëtar. Që nga moshën 22 vjeçare, Ronaldo është kandiduar për çmimet Topi i artë dhe FIFA Lojtari Botëror i Vitit. Në vitin tjetër, ai fitoi për herë të parë çmimet Topi i Artë dhe FIFA Lojtari Botëror i Vitit. Ai e pasoi këtë duke fituar Topin e Artë në vitin 2013 dhe 2014. Në shtator 2015, Ronaldo shënoi golin e tij të 500 në karrierë për klubet dhe kombëtaren.

Ronaldo ka lindur në Santo António, që është një lagje e qytetit Funchal, Madeira. E ëma, Maria Dolores dos Santos Aveiro ishte një guzhinjere, kurse i ati, José Dinis Aveiro, ishte një kopshtar komunal.Emri i dytë "Ronaldo", u zgjodh pasi atëherë presidenti i SHBA-së ishte aktori i preferuar i babait të Cristianos. Ronaldo ka një vëlla më të madh i cili quhet Hugo, dhe dy motra më të mëdha që quhen Elma dhe Liliana Cátia. Stërgjyshja e Ronaldos, Isabel da Piedade, ka lindur në Kepin e Gjerlbër.

Lexo më tej...

Java 38-të

Angela Merkel

Më 22 shtator të vitit 2013, Angela Merkel dhe partia Kristian Demokrate fitojnë zgjedhjen në Gjermaninë Federale me rezultatin më të mirë që nga viti 1990.

Angela Dorothea Merkel (mbiemri i vajzërisë: Kasner; shqiptimi: Angela Dorotea Merkël) lindi më 17 korrik 1954Hamburg, Gjermani. Është politikane gjermane. Angela Merkel që nga 22 nëntori 2005 është Kancelarja Federale e Gjermanisë. Që nga 10 prilli 2000 është kryetarja e Unionit Demokristian të Gjermanisë(CDU).

Merkel u lind Angela Dorothea Kasner në vitin 1954 në Hamburg të Gjermanisë Perëndimore, e bija e Horst Kasner (1926-2011), një vendas i Berlinit, dhe gruaja e tij Herlind, e lindur në vitin 1928 në Danzig (tani Gdańsk, Poloni) si Herlind Jentzsch, një mësuese e gjuhës angleze dhe latine.

Lexo më tej...

Java 39-të

Kaligrafi bektashiane

Tarikati Bektashi ose Imamati Shi'i Alevi-Bektashi është një urdhër musliman dervishësh që kanë marrë emrin nga Haxhi Bektash Veliu, evlija Alevi nga Harasani, por u themelua nga Ballëm Sulltani. Tarikati, qendra e të cilit është në Tiranë, është i përhapur në Anadoll dhe Ballkan, ka qenë veçanërisht i fortë në Shqipëri, Bullgari dhe ndër grekët muslimanë të periudhës osmane. Urdhri përfaqëson rrymën shpirtërore zyrtare të bektashizmit.

Përpos Haxhi Ali Bektashit, tarikati duket të jetë ndikuar nga Hurufitë dhe Kalandaritë dhe besojmat shi'ite të Anadollit të shekullit të 15. Praktikat mistike dhe ritualet u renduan nga Ballëm Sulltani në shekullin e 16, kur shumë praktikat e veçanta të tarikatit morën formë.

Disa akademikë janë të mendimit se bektashizmi ka përzier koncepte Shi'i dhe Sunni, megjithatë tarikat ka praktika dhe doktrina të veçanta. Përgjatë historisë, bektashijtë mbahen të kenë patur ndikim si tek elita intelektuale osmane ashtu edhe tek fshatarësia.

Lexo më tej...

Java 40-të

Pelé Africa do Sul Cropped.jpg

Më 1 tetorë të vitit 1977, Pelé largohet nga futbolli aktiv profesional me 1'281 gola të realizuar në 1'363 ndeshje.

Edson Arantes do Nascimento,[1] KBE, (lindi më 23 tetor të vitit 1940 në Três Corações, Brazil), i njohur si Pelé, është ish fubollist brazilian, i vlerësuar nga shumica si futbollisti më i mirë i të gjitha kohërave. Ka fituar titullin "Atleti i Shekullit" nga Komiteti Olimpik Ndërkombëtarë.

Në Brazil llogaritet si hero kombëtar, i njohur nga arritjet dhe kontributet në futboll, u shpall ambasador zyrtar botëror i FIFA-s dhe thesar kombëtar nga qeveria braziliane. Gjithashtu është i njohur për reagimet e tija për të ndihmuar ndryshimin e politikave për të varfërit (shenimin e golit të 1 000-të ua dedikoi fëmijëve të varfër brazilian). Gjatë karierës u bë i njohur si "Mbreti i Futbollit" (O Rei do Futebol), "Mbreti Pelé" (O Rei Pelé) ose thjesht ti "Mbreti" (O Rei).

Lexo më tej...

Java 41-të

Ernesto (Che) Guevara

Më 8 tetor të vitit 1967, Çe Guevara, udhëheqësi i njohur gueril dhe shokët e tij, u zunë në Bolivi.

Ernesto (Che) Guevara, i njohur edhe si Komandante Che, (14 qershor 1928 Rosario, Argjentina - 9 tetor 1967, La Hinguera, Bolivia) ishte revolucionar, shkrimtar dhe gueril marksist argjentinas dhe hero i komunistëve të Amerikës Latine, si dhe një figurë e njohur e shekullit të 20-të. Nofkën "Che" e mori nga bashkëluftëtarët komunistë kubanë në Meksikë, sepse përdorte shpesh, si çdo argjentinas, fjalën "Che", diçka e ngjashme si thirrja "Hej" e shqipes. Guevara mori pjesë në revolucionin komunist kuban në krah të Fidel Kastros në vitin 1959 për rrëzimin e regjimit të diktatorit të atëhershëm Batista dhe vendosjen e diktaturës komuniste të Fidel Kastros.

Ky është një artikull i mirë në Wikipedian shqip Lexo më tej...

Java 42-të

Një femër (luaneshë) në Republikën Demokratike të Kongos

Luani Verior (Panthera leo leo) është një nënlloj i luanit që ndodh sot në Afrikën Perëndimore dhe Qendrore dhe në Indi. Është rajonalisht i zhdukur në Evropën Jugore, Azinë Perëndimore dhe Afrikën Veriore përveç në Sudanin Jugor. Në Afrikën Qendrore, luanët u konsideruan të zhdukur në Gabon, Guinea Ekuatoriale dhe në Republikën e Kongos. Popullsia e Afrikës Perëndimore renditet si i rrezikuar në mënyrë kritike në Listën e Kuqe të BNRN-së; kjo popullatë është e izoluar dhe përfshin më pak se 250 individë të pjekur.

Lëkura e luanit ndryshon nga nje ngjyre e lehte deri në kafe të errët. Ka veshë të rrumbullakosura dhe një tufë të zezë ne koke. Gjatësia mesatare e kokës në trupin e luanëve është 2.47–2.84 metra (8 ft 1 in–9 ft 4 in), me një peshë prej 148–190 kilogram (326–419 lb). Femrat janë më të vogla dhe më pak të rënda. Luani i Afrikës Perëndimore është i ngjashëm në pamjen dhe madhësinë e përgjithshme si luanët e tjerë afrikanë, por me një krifë më të vogël.

Lexo më tej...

Java 43-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 44-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 45-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 46-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 47-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 48-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 49-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 50-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 51-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 52-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 53-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 54-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 55-të

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

Java 56-të - {{{56}}}

Artikulli do të shfaqet sapo të zgjidhet.

</noinclude>